Washington dồn sức đối phó Trung Quốc, NATO gấp rút lấp khoảng trống an ninh

Sau khi Mỹ tuyên bố sẽ cắt giảm một phần năng lực bảo đảm an ninh cho NATO và chuyển trọng tâm phòng thủ sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Tư lệnh Tối cao Các lực lượng Đồng minh NATO tại châu Âu đang đánh giá các phương án thay thế nhằm bảo vệ các đồng minh châu Âu trước nguy cơ Nga có thể tiến hành các hành động quân sự trong tương lai.

Theo hãng tin AP, Lầu Năm Góc hồi tháng trước đã cảnh báo rằng Mỹ sẽ thu hẹp quy mô cam kết đối với NATO và tập trung nhiều hơn vào các khu vực khác, đặc biệt là trước mối đe dọa từ Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Động thái này buộc NATO phải xem xét điều chỉnh “mô hình lực lượng” hiện hành.

Mô hình lực lượng NATO được xem là “Kế hoạch A” của liên minh, cho phép 32 quốc gia thành viên huy động lực lượng trong thời bình, khủng hoảng hoặc chiến tranh. Kế hoạch này quy định các nguồn lực quân sự mà các chỉ huy có thể triển khai theo từng giai đoạn trong sáu tháng đầu tiên sau khi xảy ra xung đột.

Một quan chức NATO tiết lộ hôm thứ Sáu (12/6) rằng các năng lực quân sự Mỹ dự kiến bị cắt giảm bao gồm một nhóm tác chiến tàu sân bay, nhiều tàu ngầm, máy bay chiến đấu, máy bay tuần tra hàng hải, máy bay tiếp dầu trên không và máy bay không người lái. Tuy nhiên, các năng lực không gian của Mỹ phục vụ cho việc xác định và theo dõi mục tiêu vẫn sẽ được duy trì.

Do không được phép công khai thảo luận về vấn đề này, vị quan chức trên yêu cầu giấu tên.

Sau khi chính quyền của Donald Trump cảnh báo rằng châu Âu không còn là ưu tiên an ninh hàng đầu của Mỹ, các nước châu Âu cùng Canada đang chờ Washington công bố chi tiết kế hoạch điều chỉnh lực lượng.

Tư lệnh Tối cao NATO tại châu Âu, Đại tướng Không quân Mỹ Alex Grynkewich, cho biết: “Mỹ vẫn cam kết cung cấp cho liên minh một số năng lực phòng thủ hạn chế nhưng mang tính then chốt.”

Phát biểu tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Berlin hôm 11/6, ông nói: “Chúng ta cần tập trung vào những dự án có thể được mua sắm nhanh chóng, triển khai nhanh chóng, mở rộng nhanh chóng và duy trì lâu dài, bao gồm hỏa lực tầm xa và máy bay không người lái.”

Ông nói thêm: “Nếu xuất hiện nhu cầu răn đe và phòng thủ, các loại trang bị này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro trong ngắn hạn.”

Mỹ kêu gọi châu Âu và Canada lấp khoảng trống

Sau cuộc họp của các đồng minh NATO ngày 2–3/6 nhằm đánh giá những khoảng trống do việc Mỹ cắt giảm lực lượng để lại, tướng Grynkewich cho biết các nước châu Âu và Canada cần bổ sung bằng máy bay có người lái, máy bay không người lái và các tàu chiến hải quân, đồng thời thực hiện điều này “ngay từ bây giờ và trong tương lai gần.”

Ông cũng cho biết các chi tiết liên quan đến thời điểm Mỹ rút bớt lực lượng cũng như thời gian các đồng minh khác tiếp quản nhiệm vụ vẫn đang được thảo luận.

Mặc dù nhiều quốc gia châu Âu hiện vẫn thiếu hụt năng lực quân sự và chưa rõ sẽ điều chuyển nguồn lực từ đâu, Washington muốn biết các đồng minh dự định bù đắp những khoảng trống này như thế nào trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra ngày 7–8/7 với sự tham dự của Tổng thống Trump và lãnh đạo các nước thành viên.

Thu hẹp hiện diện tại Kosovo

Ngày 12/6, Bộ Tư lệnh Quân sự NATO thông báo sẽ cắt giảm quy mô lực lượng gìn giữ hòa bình tại Kosovo thông qua việc rút bớt binh sĩ và trang thiết bị.

Lực lượng gìn giữ hòa bình NATO tại Kosovo (KFOR) được triển khai từ năm 1999 nhằm duy trì hòa bình giữa Kosovo và Serbia. Quy mô ban đầu của KFOR lên tới 50.000 quân nhưng đã được thu hẹp đáng kể trong những năm gần đây khi tình hình ổn định hơn. Tuy nhiên, sau đợt bạo lực mới bùng phát năm 2023, NATO đã tăng cường thêm khoảng 1.000 binh sĩ.

Tướng Grynkewich cho biết: “Tình hình hiện nay tạo cơ hội để tiếp tục tối ưu hóa quy mô và cách bố trí của KFOR.”

Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ những đơn vị nào có thể được rút đi và liệu lực lượng Mỹ có nằm trong diện điều chỉnh hay không.

Nga chưa phải mối đe dọa trước mắt

Phát biểu tại Berlin, tướng Grynkewich cho biết các báo cáo tình báo và hoạt động điều động quân sự của Nga cho thấy “Nga không có ý định xảy ra xung đột với NATO.”

Ông cũng lưu ý rằng Nga hiện vẫn đang sa lầy trong cuộc chiến tại Ukraine và phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực.

Dù vậy, nhiều chính phủ và cơ quan tình báo châu Âu cảnh báo rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể sở hữu năng lực để tiến hành các hoạt động quân sự ở những khu vực khác của châu Âu trong vòng 3–5 năm tới, đặc biệt nếu Moskva đạt được các mục tiêu chiến lược trong cuộc chiến tại Ukraine.