Ngày càng nhiều người trẻ tử vong vì ung thư trực tràng
- Thanh Long
- •
Từng được xem là căn bệnh của người lớn tuổi, ung thư trực tràng hiện đang gây ra số ca tử vong ngày càng tăng ở những người dưới 45 tuổi.
Bryce Ramsey, 33 tuổi, là một điều dưỡng thường xuyên theo dõi các triệu chứng bệnh ở người khác. Khi phát hiện có máu trong phân, cô tự cho rằng đó chỉ là bệnh trĩ. Cô vừa sinh con, luôn trong tình trạng mệt mỏi và có lý do để giải thích cho mọi triệu chứng của mình – cho đến ngày không thể tiếp tục tự trấn an bản thân nữa.
Trong lần nội soi đại tràng đầu tiên, các bác sĩ phát hiện một polyp kích thước khoảng 6,4 cm. Năm ngày sau, cô nhận chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng. Mười ngày sau đó, cô phải trải qua phẫu thuật.
Ramsey nói: “Quá nhiều người trẻ đang được chẩn đoán ung thư đại tràng nhưng lại bỏ qua các dấu hiệu sớm giống như tôi từng làm. Đây là một căn bệnh âm thầm và không phải lúc nào cũng diễn biến theo những gì mọi người nghĩ”.
Câu chuyện của cô ngày càng trở nên phổ biến. Từng được coi là bệnh của người cao tuổi, ung thư đại trực tràng hiện đang góp phần làm gia tăng đáng lo ngại số ca tử vong ở những người dưới 45 tuổi.
Người thuộc thế hệ Y lớn tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Một nghiên cứu gần đây phân tích tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng ở người Mỹ từ 20 đến 44 tuổi cho thấy số ca tử vong, đặc biệt là do ung thư trực tràng, đã tăng lên ở mọi giới tính, chủng tộc và khu vực địa lý. Nhóm thế hệ Y lớn tuổi là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Các nhà nghiên cứu sử dụng cơ sở dữ liệu CDC WONDER (giai đoạn 1999–2023), hệ thống tổng hợp dữ liệu tử vong và sức khỏe cộng đồng trên toàn nước Mỹ. Khi phân tích theo độ tuổi, tỷ lệ tử vong do cả ung thư đại tràng và ung thư trực tràng đều cao nhất ở nhóm 35–44 tuổi.
Tỷ lệ tử vong của cả hai loại ung thư đều tăng ở nam và nữ. Trong khi tỷ lệ tử vong do ung thư đại tràng tăng từ từ, tỷ lệ tử vong do ung thư trực tràng lại tăng nhanh gấp 2–3 lần ở tất cả các nhóm dân số được khảo sát.
Một xu hướng đáng lo ngại
Sự gia tăng ung thư đại trực tràng ở người trẻ có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm cho một sự thay đổi lớn hơn giữa các thế hệ.
Rebecca Siegel, nhà dịch tễ học ung thư và Giám đốc Khoa học cấp cao về Nghiên cứu Giám sát của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, cho biết:
“Không phải ung thư đại trực tràng chỉ tăng ở người trẻ nói chung, mà đang tăng ở những thế hệ sinh sau thập niên 1950”.
“Gia tăng các trường hợp mắc bệnh khởi phát sớm giống như điềm báo cho một nguy cơ lớn hơn, báo hiệu gánh nặng bệnh tật trong tương lai”, bà nói thêm, đồng thời lưu ý rằng nguy cơ mắc bệnh đang tăng lên ở mỗi thế hệ kế tiếp.
Xu hướng này cũng được phản ánh trong các dự báo của nghiên cứu.
Nghiên cứu sử dụng mô hình học máy ARIMA để dự báo xu hướng đến năm 2035. Nếu tình trạng hiện nay tiếp diễn, số ca tử vong do cả ung thư đại tràng và ung thư trực tràng sẽ tiếp tục tăng. Tử vong do ung thư trực tràng được dự báo tăng khoảng 25%, trong khi tử vong do ung thư đại tràng chỉ tăng ở mức khiêm tốn.
“Ung thư trực tràng không phải đang trở nên nguy hiểm hơn, mà là số người mắc bệnh ngày càng nhiều hơn, dẫn đến nhiều ca tử vong hơn”, Siegel cho biết.
Vì sao ung thư trực tràng tăng nhanh hơn?
Theo bác sĩ Abraham El-Sedfy, phẫu thuật viên đại trực tràng và Chủ tịch Khoa Phẫu thuật tại St. Joseph’s Health, một phần nguyên nhân có thể nằm ở chỗ các triệu chứng của ung thư trực tràng rất dễ bị bỏ qua.
“Ung thư trực tràng đặc biệt khó nhận biết vì các triệu chứng thường khá mơ hồ hoặc dễ bị xem nhẹ. Chảy máu trực tràng, chẳng hạn, thường được quy cho bệnh trĩ, đặc biệt ở người trẻ tuổi, khiến việc thăm khám chuyên sâu bị trì hoãn”.
Ông cho biết thêm rằng những khác biệt sinh học giữa trực tràng và phần còn lại của đại tràng cũng có thể góp phần giải thích hiện tượng này. Trực tràng có môi trường riêng biệt so với đại tràng, bao gồm hệ vi sinh vật khác biệt và thời gian tiếp xúc với phân cùng các sản phẩm phụ gây viêm kéo dài hơn, tất cả đều có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành ung thư.
Tuy nhiên, việc phân biệt ung thư trực tràng với ung thư đại tràng trong dữ liệu tử vong vẫn là một thách thức. Siegel cho biết một nghiên cứu phát hiện rằng 39% trường hợp tử vong do ung thư trực tràng bị phân loại sai trên giấy chứng tử, thường được ghi nhận là ung thư đại tràng. Điều này cho thấy gánh nặng thực sự của ung thư trực tràng có thể còn cao hơn số liệu báo cáo.
Nguyên nhân vẫn chưa rõ ràng
Nguyên nhân chính xác dẫn đến sự gia tăng này vẫn chưa được xác định, dù các chuyên gia cho rằng đây có thể là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp.
Những yếu tố nguy cơ đã biết như thừa cân và lối sống ít vận động có thể góp phần, nhưng chưa đủ để giải thích hoàn toàn xu hướng hiện nay.
“Các yếu tố nguy cơ đã được xác định chủ yếu dựa trên nghiên cứu ở người lớn tuổi, những người có các kiểu phơi nhiễm khác với các thế hệ gần đây”, Siegel cho biết.
Ví dụ, bà dẫn số liệu cho thấy khoảng 14% trường hợp ung thư đại trực tràng nói chung có liên quan đến hút thuốc lá. Tuy nhiên, tỷ lệ này có thể thấp hơn ở người trẻ tuổi, nhóm có xu hướng hút thuốc ít hơn.
Các nhà nghiên cứu cũng đang bắt đầu khám phá những cơ chế sinh học mới có thể giúp giải thích hiện tượng này. El-Sedfy cho biết ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy một số chủng vi khuẩn E. coli tạo ra độc tố gây tổn thương DNA có liên quan đến các trường hợp ung thư đại trực tràng khởi phát sớm, vốn thường gặp hơn ở người trẻ.
Ông nói: “Điều này đặt ra khả năng rằng những phơi nhiễm xảy ra từ rất sớm trong cuộc sống, thậm chí từ thời thơ ấu, có thể tạo nền tảng cho ung thư phát triển nhiều năm sau đó”.
Những dấu hiệu sớm cần lưu ý
Dù số ca mắc đang gia tăng, các chuyên gia cho rằng nhiều trường hợp tử vong hoàn toàn có thể phòng tránh được.
Ung thư đại trực tràng nếu được phát hiện sớm thường có thể chữa khỏi. Kết quả điều trị ở người trẻ và người lớn tuổi tương đối tương đương, đồng thời nhiều bệnh nhân trẻ đáp ứng rất tốt với các phương pháp điều trị hiện đại.
El-Sedfy cho biết: “Vấn đề lớn nhất mà chúng ta phải đối mặt thường là chẩn đoán muộn, chứ không phải bản thân bệnh hung hãn hơn”.
Theo Siegel, khoảng 75% trường hợp ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn tiến xa, thời điểm việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
Mythili Menon Pathiyil, bác sĩ nội trú chuyên ngành tiêu hóa tại SUNY Upstate Medical University và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết:
“Những triệu chứng như thay đổi thói quen đại tiện hoặc chảy máu trực tràng thường bị bỏ qua hoặc bị quy cho các nguyên nhân lành tính như căng thẳng hoặc bệnh trĩ, dẫn đến việc chẩn đoán ở giai đoạn muộn”.
Bà nhấn mạnh rằng giai đoạn bệnh tại thời điểm chẩn đoán là một trong những yếu tố dự báo khả năng sống còn quan trọng nhất.
Pathiyil cho biết: “Nhiều bệnh nhân trẻ bị chảy máu trực tràng chờ đợi hàng tháng trời mới đi khám vì tin rằng mình còn quá trẻ để mắc ung thư”.
Ramsey hiểu điều đó hơn ai hết. Cô từng tự hứa với bản thân rằng nếu hiện tượng chảy máu tái diễn, cô sẽ đi khám. Khi điều đó xảy ra, cô đã giữ lời.
“Nhìn lại, tôi đã có các triệu chứng từ trước đó. Nhưng giống như rất nhiều người khác, tôi luôn tìm cách giải thích chúng bằng những nguyên nhân khác”.
Khi nào cần đi khám?
Ung thư đại trực tràng thường không gây triệu chứng rõ ràng cho đến giai đoạn muộn. Điều này càng cho thấy tầm quan trọng của việc tầm soát, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao, chẳng hạn như người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc từng có người thân được phát hiện polyp đại trực tràng khi còn trẻ.
Tại Mỹ, những người trưởng thành có nguy cơ trung bình hiện được khuyến cáo bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi.
El-Sedfy nhấn mạnh: “Đối với người dưới 45 tuổi, thông điệp quan trọng không hẳn là tất cả đều phải tầm soát sớm hơn, mà là không được bỏ qua các triệu chứng. Những dấu hiệu cảnh báo như chảy máu trực tràng hoặc thay đổi thói quen đại tiện cần được đánh giá bằng nội soi đại tràng”.
Khi được chẩn đoán, ung thư của Ramsey đã ở giai đoạn III. Hiện nay cô đã khỏi bệnh.
Ramsey khuyến khích mọi người đừng bỏ qua các triệu chứng chỉ vì chúng có vẻ dễ giải thích bằng những nguyên nhân thông thường.
Cô nói: “Quá nhiều người trẻ đang được chẩn đoán ung thư đại tràng nhưng lại bỏ qua các dấu hiệu sớm giống như tôi từng làm”.
Cô hy vọng việc nâng cao nhận thức sẽ giúp nhiều người đi khám sớm hơn, vào thời điểm ung thư đại trực tràng vẫn còn khả năng điều trị hiệu quả nhất.
Thanh Long t/h
Xem thêm
Từ khóa ung thư đại trực tràng
