Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm xử lý pin mặt trời hết hạn

Minh Long
•
Chủ Nhật, 25/10/2026

Đại biểu Triệu Thế Hùng kiến nghị quy định cụ thể nghĩa vụ thu hồi, tái chế tấm pin mặt trời, đồng thời có cơ chế tài chính để xử lý thiết bị khi dự án kết thúc.

Ngày 24/10/2026, trong quá trình góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Quốc hội Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đề nghị làm rõ trách nhiệm xử lý tấm pin mặt trời sau khi kết thúc vòng đời sử dụng.

Theo đại biểu, Việt Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, việc mở rộng các dự án điện mặt trời cần đi cùng phương án xử lý thiết bị thải bỏ, thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn đầu tư và khai thác.

Ông Hùng kiến nghị quy định trực tiếp trong luật nghĩa vụ thu hồi, tái chế của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và đơn vị phân phối tấm pin mặt trời. Bên cạnh đó, cần xây dựng quy trình xử lý cụ thể khi thiết bị hết hạn, đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm và công nghệ của những quốc gia đã có giải pháp cho loại chất thải này.

Đại biểu cũng lưu ý những lo ngại của các địa phương khi tiếp nhận dự án sản xuất tấm pin mặt trời, nhất là nguy cơ phát sinh nước thải và tác động đến môi trường, đời sống người dân. Vì vậy, việc kiểm soát tác động môi trường cần được đặt ra ngay từ giai đoạn xem xét dự án.

Cần bảo đảm nguồn kinh phí khi dự án kết thúc

Một vấn đề được đại biểu Triệu Thế Hùng quan tâm là tính chất nguy hại của tấm pin mặt trời sau khi bị thải bỏ. Ông đề nghị đánh giá rõ đặc điểm của loại chất thải này để xây dựng yêu cầu quản lý và xử lý phù hợp.

Đại biểu cho rằng cần xác định cụ thể trách nhiệm của chủ đầu tư dự án điện mặt trời, cơ chế tài chính và việc giám sát thực hiện nghĩa vụ xử lý chất thải. Các phương án phải tính đến cả trường hợp dự án kết thúc theo kế hoạch lẫn tình huống doanh nghiệp gặp khó khăn, phải dừng hoạt động trước thời hạn.

Theo ông Hùng, cam kết xử lý chất thải của doanh nghiệp cần đi kèm cơ chế bảo đảm thực hiện. Nếu doanh nghiệp không còn khả năng hoạt động, cơ quan quản lý vẫn cần xác định được nguồn lực và trách nhiệm giải quyết lượng tấm pin còn lại.

Nếu thiếu quy định cụ thể, khi nhiều tấm pin hết hạn trong cùng một giai đoạn, việc thu gom và xử lý có thể trở nên khó khăn, gây áp lực lên môi trường và ngân sách.

Phân loại rác sinh hoạt ngay từ nguồn

Ngoài vấn đề pin mặt trời, đại biểu Triệu Thế Hùng đề nghị chú trọng phân loại rác sinh hoạt ngay tại nơi phát sinh và xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương.

Theo đại biểu, khi các loại rác bị trộn lẫn, việc thu hồi vật liệu có giá trị sẽ khó khăn hơn. Rác hỗn hợp cũng làm tăng áp lực đối với các cơ sở chôn lấp và đốt chất thải.

Dẫn ý kiến chuyên gia Nhật Bản về tình trạng lãng phí tài nguyên do chưa phân loại rác hiệu quả, ông Hùng cho biết việc xử lý rác hỗn hợp bằng công nghệ đốt có thể đòi hỏi nhiệt độ khoảng 1.000–1.100°C. Trong khi đó, một số lò đốt được đầu tư tại địa phương chỉ đạt khoảng 800–900°C, khiến việc xử lý một số loại rác gặp khó khăn.

Bài toán thu gom và vận chuyển cũng cần được tính toán. Khi khoảng cách từ nơi phát sinh rác đến cơ sở xử lý quá xa, chi phí vận chuyển tăng lên; ngược lại, xây dựng nhiều nhà máy xử lý lại đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn.

Đại biểu đề xuất tách riêng những thành phần có thể tái sử dụng, tái chế và xử lý phần rác hữu cơ thành phân hữu cơ hoặc bằng phương án phù hợp. Cách làm này có thể giảm lượng chất thải phải xử lý cuối cùng, đồng thời tận dụng nguồn tài nguyên còn giá trị.

Dự thảo luật cũng được đề cập trong bối cảnh bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho hoạt động bảo vệ môi trường. Đây là nguồn lực quan trọng cần được tính toán gắn với nhu cầu xử lý chất thải và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Phân cấp quản lý phải đi cùng năng lực thực hiện

Đối với thủ tục đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường, đại biểu Triệu Thế Hùng ghi nhận phương án cải cách của dự thảo, trong đó số trường hợp phải thực hiện các thủ tục này dự kiến giảm khoảng 90%, đồng thời tăng phân cấp cho cấp tỉnh và cấp xã.

Tuy nhiên, ông đề nghị cân nhắc kỹ khả năng thực hiện ở cấp cơ sở. Năng lực chuyên môn, trang thiết bị và điều kiện kỹ thuật tại các địa phương, đặc biệt là cấp xã, có thể chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đánh giá, thẩm định những vấn đề môi trường phức tạp.

Vì vậy, việc phân cấp cần đi kèm hướng dẫn chuyên môn, cơ chế phối hợp và sự hỗ trợ xuyên suốt giữa các cấp quản lý. Các tiêu chí môi trường cũng cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm việc đơn giản hóa thủ tục không làm giảm hiệu quả kiểm soát ô nhiễm.

Đại biểu đồng thời lưu ý ô nhiễm không dừng lại ở ranh giới hành chính. Một nguồn thải tại xã này có thể ảnh hưởng đến khu vực khác; một dòng sông chảy qua nhiều tỉnh có thể chịu tác động từ nhiều nguồn gây ô nhiễm khác nhau.

Do đó, dự thảo luật cần phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành và giữa các địa phương để việc đánh giá, xử lý ô nhiễm bao quát cả nguyên nhân lẫn hậu quả.

Các kiến nghị trên được đưa ra trong quá trình góp ý dự thảo Luật Bảo vệ môi trường. Việc xác định trách nhiệm thu hồi pin mặt trời, cơ chế tài chính và các yêu cầu quản lý cụ thể vẫn cần được xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo, không đồng nghĩa những đề xuất này đã trở thành quy định có hiệu lực.