Ấn Độ hoàn thành đường hầm chiến lược xuyên Himalaya, tăng khả năng tiếp cận biên giới Trung Quốc

Lý Ngôn
•
Thứ Tư, 10/06/2026

Ấn Độ mới đây đã hoàn thành một công trình chiến lược lớn trên dãy Himalaya. Hôm thứ Ba (9/6), đoạn cuối cùng của khối đá tại đường hầm chiến lược Zojila đã được phá vỡ, đánh dấu bước đột phá then chốt trong thi công. Dấu mốc quan trọng này đồng nghĩa với việc trong tương lai, quân đội Ấn Độ có thể tiếp cận tuyến đầu Ladakh giáp Trung Quốc một cách thông suốt, quanh năm, bất kể ngày đêm.

Ladakh, Ấn Độ, ngày 04/7/2022 – Đường hầm Zoji La là một đường hầm đường bộ nằm dưới đèo Zojila trên dãy Himalaya, giữa Sonmarg và thị trấn Drass ở Kargil. (Ảnh: mrinalpal/Shutterstock)

Năm 2020, quân đội Ấn Độ và Trung Quốc từng xảy ra đụng độ đổ máu tại Đường kiểm soát thực tế (LAC) ở thung lũng Galwan, phía đông Ladakh. Kể từ đó, quan hệ hai nước tuy có phần ấm lên, nhưng đường biên giới dài 3.500 km vẫn là cội nguồn của căng thẳng song phương.

Do Ladakh tiếp giáp Trung Quốc ở phía đông và Pakistan ở phía tây, khu vực này có vị trí chiến lược và an ninh đặc biệt quan trọng. Khi đường hầm Zojila đi vào hoạt động, khả năng cơ động lực lượng và vận chuyển trang bị của quân đội Ấn Độ tại đây sẽ được cải thiện đáng kể. Theo tờ India Today, sau khi thông xe, thời gian đi lại giữa Jammu & Kashmir và Ladakh sẽ được rút ngắn mạnh, từ khoảng 3,5 giờ xuống chỉ còn khoảng 20 phút.

Đường hầm đơn ống hai chiều cao nhất và dài nhất thế giới

Là hạng mục trọng tâm trong chương trình nâng cấp hạ tầng quy mô lớn của Ấn Độ, đường hầm Zojila sẽ kết nối với mạng lưới đường bộ và đường sắt địa phương. Khi đó, hàng hóa thương mại, binh lính và hậu cần có thể được vận chuyển xuyên suốt quanh năm từ các vùng đồng bằng nóng ẩm của Ấn Độ lên những khu vực biên giới cao, lạnh giá phủ băng.

Bộ trưởng Đường bộ – Giao thông Ấn Độ Nitin Gadkari tại lễ phá vỡ thông hầm hôm thứ Ba nhấn mạnh: “Đây không chỉ là một đường hầm, mà còn là một huyết mạch.” Công trình này được thiết kế để triệt để cải thiện khả năng đi lại giữa Srinagar (thành phố chính của khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát) và Leh (trung tâm của Ladakh). Hiện nay, tuyến đường bộ nối hai thành phố thường bị tuyết lở phong tỏa vào mùa đông, lượng tuyết rơi nhiều khi phủ cao hơn cả xe tải.

Đường hầm dài 13,15 km này chạy xuyên dưới đèo Zojila ở độ cao 3.528 m. Kể từ khi khởi công năm 2020, đã có hơn 3.000 công nhân tham gia thi công. Với vụ nổ mìn điều khiển từ xa cuối cùng vừa qua, đường hầm đã chính thức được nối thông. Đây là đường hầm đường bộ dài nhất của Ấn Độ, đồng thời là đường hầm đơn ống hai chiều dài nhất thế giới ở độ cao lớn, giải quyết triệt để bài toán lịch sử là hai khu vực bị cô lập trong mùa đông do tuyết lớn.

Tuy nhiên, theo News18, nếu tính cả các đoạn dẫn, cầu và công trình liên quan, tổng chiều dài toàn bộ dự án vào khoảng 31 km. Trong đó bao gồm cụm hầm Nilgrar với hai đường hầm đôi lần lượt dài 457,35 m và 1.953,63 m, đóng vai trò là hành lang dẫn đường quan trọng nối tới hầm chính. Dự án còn có 2,35 km đoạn hầm đào mở rồi lấp kín, một mái che tuyết dài 450 m và 3 cây cầu lớn với tổng chiều dài 460 m.

Hệ thống thông gió và an toàn của công trình cũng thể hiện mức độ phức tạp kỹ thuật rất cao. Do đường hầm không có ống thoát hiểm độc lập, các kỹ sư đã khoan ba giếng đứng cỡ lớn bên trong núi để phục vụ thông gió và ứng cứu khẩn cấp. Trong đó, giếng đứng phía tây sâu 474,3 m vào lòng núi, hiện là giếng đứng dài nhất ở Ấn Độ.

Kỹ sư trưởng dự án Manmohan Singh nói với AFP rằng, trong những năm qua, đội ngũ kỹ thuật đã làm việc ngày đêm trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, và cuối cùng đã hoàn thành việc nối thông đường hầm mà không xảy ra tai nạn nghiêm trọng nào.

Đường hầm này là một trong bốn tuyến hầm trục chính mà Ấn Độ quy hoạch, trong đó còn có đường hầm Sonamarg dài 6,5 km; toàn bộ mạng lưới dự kiến sẽ đi vào vận hành đầy đủ vào năm 2028. Song song, Ấn Độ cũng đầu tư 3,9 tỷ USD để xây dựng tuyến đường sắt nối các vùng đồng bằng với khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát, trong đó có cầu đường sắt Chenab – cây cầu cao nhất thế giới trong số các cầu cùng loại.

Tuyến đường sắt này dài 272 km, khởi hành từ Udhampur – nơi đặt Bộ chỉ huy Lục quân miền Bắc Ấn Độ – chạy qua Srinagar, và đã được Thủ tướng Narendra Modi khai trương vào tháng 6/2025.

Kể từ khi Ấn Độ giành độc lập khỏi ách thống trị của Anh năm 1947, vùng Kashmir với đa số dân theo Hồi giáo đã bị chia cắt giữa Ấn Độ và Pakistan, trong khi cả hai nước đều tuyên bố chủ quyền toàn bộ đối với khu vực này.