Hôm thứ Hai (27/7), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nộp đơn khẩn cấp lên Tối cao Pháp viện Mỹ, đề nghị hủy bỏ lệnh cấm của tòa án cấp dưới nhằm khôi phục hiệu lực đối với một số điều khoản trong sắc lệnh hành pháp liên quan đến bỏ phiếu qua thư.

Tòa nhà Tối cao Pháp viện Liên bang Mỹ tại Washington, D.C., ngày 28/4/2026. (Ảnh: Madalina Kilroy/The Epoch Times).

Tờ Epoch Times đã tiếp cận được bản sao hồ sơ khẩn cấp trong vụ kiện Trump kiện bang California (Trump v. State of California). Trong đơn, chính phủ liên bang lập luận rằng phán quyết của tòa cấp dưới đã mắc sai lầm về mặt pháp lý và cần được hủy bỏ.

Một số điều khoản trong sắc lệnh hành pháp bị tòa cấp dưới đình chỉ

Ngày 31/3 năm nay, ông Trump ký Sắc lệnh Hành pháp số 14399 nhằm tăng cường quản lý bầu cử liên bang, trong đó có các quy định siết chặt việc bỏ phiếu qua thư. Tuy nhiên, 23 bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo cùng Đặc khu Columbia đã khởi kiện, cho rằng sắc lệnh này vi phạm pháp luật.

Tháng 6 vừa qua, Thẩm phán Tòa án Liên bang khu vực Massachusetts, Indira Talwani, phán quyết rằng một số nội dung của sắc lệnh đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống và ra lệnh cấm thi hành các điều khoản này tại những khu vực pháp lý tham gia vụ kiện.

Lệnh cấm chỉ áp dụng đối với các bang và khu vực tham gia vụ kiện, bao gồm California, Massachusetts, Maryland, Arizona, Maine, New Mexico và một số địa phương khác.

Cụ thể, thẩm phán đã đình chỉ Điều 2 và Điều 3 của sắc lệnh. Điều 2 yêu cầu Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) tổng hợp danh sách công dân Mỹ đủ tuổi bỏ phiếu tại các bang. Điều 3 yêu cầu Cơ quan Bưu chính Mỹ (USPS) xây dựng các tiêu chuẩn và chính sách xử lý phiếu bầu qua thư và phiếu bầu vắng mặt trong các cuộc bầu cử liên bang.

Trong phán quyết, bà Talwani cho rằng Điều 2 của sắc lệnh nhằm “răn đe các quan chức bầu cử địa phương”, buộc họ phải sử dụng các danh sách công dân chưa hoàn chỉnh làm cơ sở tham khảo, nếu không có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự.

Bà cũng nhận định Quốc hội không trao thẩm quyền cho USPS quản lý hệ thống bỏ phiếu qua thư của các bang, cũng không cho phép cơ quan này ban hành các quy định có tính ràng buộc pháp lý về bỏ phiếu qua thư. Vì vậy, Điều 3 của sắc lệnh không có cơ sở pháp lý.

Tòa phúc thẩm giữ nguyên lệnh cấm

Ngày 25/7, Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực số 1 đã giữ nguyên phán quyết của thẩm phán Talwani.

Theo tòa phúc thẩm, nếu các điều khoản của sắc lệnh được khôi phục trước các cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng 9 và tháng 11, điều này có thể gây xáo trộn công tác quản lý bầu cử và làm gia tăng nguy cơ cử tri đủ điều kiện không thể thực hiện quyền bỏ phiếu một cách thuận lợi.

Phán quyết này đã cản trở nỗ lực của chính quyền Trump trong việc thúc đẩy các cải cách bầu cử trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội vào tháng 11. Hiện Đảng Cộng hòa đang tìm cách duy trì lợi thế đa số mong manh tại cả Thượng viện và Hạ viện.

Chính phủ liên bang đề nghị Tối cao Pháp viện can thiệp khẩn cấp

Trong đơn gửi lên Tối cao Pháp viện, Tổng Biện lý Mỹ D. John Sauer cho rằng thẩm phán Talwani đã ban hành lệnh cấm quá sớm và không có đủ cơ sở pháp lý.

Ông Sauer lập luận rằng trong những năm gần đây, Tối cao Pháp viện Mỹ đã nhiều lần phán quyết rằng khi một sắc lệnh hành pháp vẫn cần các cơ quan hành pháp xây dựng biện pháp thực thi cụ thể và chưa gây ra thiệt hại thực tế cho nguyên đơn, thì thông thường tòa án không nên ngăn chặn việc thực thi sắc lệnh từ trước.

Ông cũng cho rằng lệnh cấm sẽ gây ra thiệt hại không thể khắc phục đối với chính phủ liên bang. Ngay cả khi sau này chứng minh được kế hoạch thực thi sắc lệnh là hợp pháp, chính phủ cũng sẽ không còn đủ thời gian để hủy bỏ lệnh cấm thông qua quy trình kháng cáo thông thường, khiến các biện pháp liên quan không thể được triển khai trước cuộc bầu cử tháng 11.

Ông Sauer nhấn mạnh rằng trong sắc lệnh hành pháp, ông Trump chỉ yêu cầu các cơ quan trực thuộc rà soát luật hiện hành và đánh giá những biện pháp nào có thể được thực hiện một cách hợp pháp để thi hành sắc lệnh.

Ông nói: “Nói cách khác, nếu cuối cùng xác định rằng sắc lệnh hành pháp không thể được thực hiện theo quy định của pháp luật, thì ngay trong chính sắc lệnh cũng đã yêu cầu các cơ quan không được thực hiện bất kỳ hành động nào. Tòa án liên bang cấp quận đã bỏ qua chỉ thị này một cách sai lầm”.

Ông Sauer đề nghị Tối cao Pháp viện ngay lập tức đình chỉ hiệu lực của lệnh cấm để các điều khoản liên quan trong sắc lệnh hành pháp có thể được khôi phục.

Hiện Thẩm phán Tối cao Pháp viện Ketanji Brown Jackson đã yêu cầu phía nguyên đơn, do bang California đứng đầu, nộp bản trả lời đối với đơn khẩn cấp này trước 16 giờ ngày 3/8.