Phe phản đối siêu đại sứ quán Trung Quốc ở London sẽ kháng cáo

Rachel Roberts
•
Thứ Ba, 04/08/2026

Người dân phản đối việc phê duyệt dự án mở rộng quy mô lớn đại sứ quán của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại một khu đất lịch sử ở London tuyên bố sẽ đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao.

Đại Sứ Quán Trung Quốc tại Anh (Nguồn: Wikimedia Commons)

Các nhà vận động tuyên bố sẽ kháng cáo sau khi Tòa Thượng thẩm Anh ra phán quyết vào ngày 31/7 rằng quyết định của chính phủ Anh cho phép Trung Quốc xây dựng một đại sứ quán quy mô lớn mới tại London là hợp pháp, đồng thời bác bỏ đơn kiện của một nhóm cư dân địa phương.

Kế hoạch của Bắc Kinh xây dựng một đại sứ quán mở rộng tại khu đất lịch sử Royal Mint Court ở khu tài chính của London, đã được phê duyệt vào tháng 1 bất chấp nhiều phản đối từ chính quyền địa phương và các nghị sĩ thuộc nhiều đảng phái. Cả các chính trị gia Anh và Mỹ đều cảnh báo đại sứ quán này có thể được sử dụng làm căn cứ phục vụ hoạt động gián điệp.

Quyết định phê duyệt được đưa ra ngay trước chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng khi đó là Keir Starmer vào cuối tháng 1, chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo Anh kể từ năm 2018.

Hiệp hội Cư dân Royal Mint Court (RMCRA) đã khởi kiện Bộ Nhà ở, Cộng đồng và Chính quyền Địa phương (MHCLG) cùng chính quyền quận Tower Hamlets của London vào tháng 3.

Các cư dân cho rằng quyết định này là trái pháp luật vì giới chức đã không xem xét nguy cơ đại sứ quán mới có thể hạn chế các cuộc biểu tình hoặc bị sử dụng để giám sát những người bị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) coi là bất đồng chính kiến. Họ cũng lập luận rằng đại sứ quán có thể khiến cư dân đối mặt với nguy cơ bị tấn công khủng bố.

Rủi ro gián điệp “đã được giảm thiểu”

Các cư dân cũng bày tỏ lo ngại rằng chính quyền Trung Quốc có thể tạo ra nguy cơ cháy nổ do không tuân thủ các nghĩa vụ về an toàn, trong khi cho rằng các quy định này sẽ không thể được thực thi vì quyền miễn trừ ngoại giao.

Trong một bức thư gửi chính phủ Anh hồi tháng 1, các cơ quan tình báo đối nội và đối ngoại của Anh cho biết các rủi ro an ninh liên quan đến đại sứ quán mới không thể được loại bỏ hoàn toàn nhưng có thể được kiểm soát thông qua các biện pháp giảm thiểu.

Trong phán quyết, 2 thẩm phán cho rằng hiệp hội cư dân không đưa ra được “các bằng chứng hợp lý và đủ sức thuyết phục về khả năng xảy ra hành vi vi phạm nhân quyền ảnh hưởng trực tiếp đến chính họ”.

Tòa cũng bác bỏ các lập luận của RMCRA liên quan đến việc thực thi các điều kiện quy hoạch và cáo buộc giới chức không công bố các tài liệu liên quan trong cuộc điều tra trước đó về dự án.

Dự án từng bị chính quyền địa phương bác bỏ

Chính quyền Trung Quốc đã mua khu Royal Mint Court, nằm gần Tháp London và Cầu Tháp London, vào năm 2018 với kế hoạch chuyển đổi nơi này thành một đại sứ quán lớn hơn nhiều so với trụ sở hiện nay trên phố Portland Place thuộc quận Westminster.

Hội đồng quận Tower Hamlets đã bác đơn xin cấp phép quy hoạch ban đầu của Trung Quốc vào tháng 12/2022 do lo ngại về an ninh, quy mô và tác động đối với địa phương. Trung Quốc nộp hồ sơ sửa đổi vào tháng 7/2024, không lâu sau khi Công đảng lên nắm quyền.

Đơn xin sửa đổi tiếp tục bị bác bỏ vào tháng 12/2024, nhưng sau đó được Bộ trưởng Nhà ở và Chính quyền Địa phương khi đó là Angela Rayner tiếp nhận để xem xét. Bà Angela Rayner gần đây đã trở lại cương vị này.

Theo quy định, bộ trưởng có quyền tiếp nhận xử lý các hồ sơ quy hoạch nếu cho rằng quyết định của địa phương liên quan đến những vấn đề có ý nghĩa quốc gia.

Khu đất dự kiến xây dựng đại sứ quán nằm gần các tuyến cáp dữ liệu và hạ tầng tài chính quan trọng, vốn là nền tảng cho hệ thống ngân hàng và thông tin liên lạc của Anh. Đây cũng là một trong những lý do chính khiến nhiều nghị sĩ phản đối dự án.

Ông Luke de Pulford, Giám đốc Liên minh Nghị viện Liên quốc gia về Trung Quốc (IPAC), phát biểu bên ngoài tòa án ngày 31/7 rằng các luật sư đại diện nguyên đơn sẽ xin phép kháng cáo.

“Cuộc chiến vẫn tiếp tục”, ông de Pulford nói, đồng thời cho biết nhờ chiến dịch gây quỹ cộng đồng, “chúng tôi đã cùng nhau ngăn ĐCSTQ khởi công tại Royal Mint Court trong hơn bảy tháng”.

“David đối đầu với hai Goliath”

Ông Mark Nygate, đại diện các cư dân, cho biết cuộc chiến pháp lý này “vượt xa phạm vi cộng đồng địa phương”.

Ông tin rằng các lập luận của cư dân sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn ở cấp phúc thẩm hoặc nếu vụ việc được đưa lên Tòa án Tối cao, đồng thời khẳng định họ sẽ “theo đuổi đến cùng” nếu cần thiết.

“Đây là một vụ việc lớn với những hệ quả vượt xa luật quy hoạch, vượt xa các cư dân và cộng đồng địa phương”, ông nói. “Đó là vấn đề của cả đất nước chúng ta. Đây không chỉ là cuộc chiến giữa David và Goliath, mà là David chống lại hai Goliath — người dân đối đầu với cả chính phủ Trung Quốc và chính phủ Anh”.

Cô Chloe Cheung, người đang bị ĐCSTQ treo thưởng 1 triệu đô la Hồng Kông vì vai trò trong các cuộc biểu tình ở Hồng Kông khi còn là thiếu niên, khẳng định đây sẽ không phải là hồi kết của cuộc đấu tranh.

“Đối với nhiều người, đây không chỉ là câu chuyện về một tòa nhà, mà là liệu mọi người có thực sự cảm thấy an toàn tại Anh hay không”, cô phát biểu bên ngoài Tòa Thượng thẩm.

“Là một người bị ĐCSTQ nhắm đến, tôi hiểu vì sao nước Anh cần bảo vệ mình trước sự đe dọa từ nước ngoài. Tôi đến Anh để tìm kiếm sự an toàn và không muốn phải sống cả đời trong cảnh luôn ngoái nhìn sau lưng”.

Tìm cách gặp Thủ tướng Burnham

Nghị sĩ đảng Bảo thủ Iain Duncan Smith, đồng Chủ tịch IPAC, cho biết ông sẽ đề nghị gặp Thủ tướng Anh Andy Burnham để trao đổi về phán quyết của tòa và tin rằng có nhiều cơ sở để kháng cáo.

Ông mô tả việc phê duyệt dự án đại sứ quán là “một sự sắp đặt hết sức mờ ám”, đồng thời cho rằng nhiều bằng chứng “đủ khiến bất kỳ ai cũng phải đặt câu hỏi về việc mọi chuyện đã diễn ra như thế nào”.

Ông nói ĐCSTQ đã “xé bỏ” Thỏa thuận Trung-Anh về việc trao trả Hồng Kông, đồng thời cáo buộc chính quyền này “tiến hành hành vi diệt chủng” đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương và đe dọa các nước láng giềng, bao gồm Philippines, Việt Nam và Đài Loan, thông qua các yêu sách ở Biển Đông.

Ông Duncan Smith, một cựu bộ trưởng có ảnh hưởng, cáo buộc lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình từ chối đàm phán nghiêm túc với Anh nếu dự án đại sứ quán không được chấp thuận.

“Tôi cho rằng nước Anh cần nhận thức rằng làm ăn với Trung Quốc rất khó khăn, rất nguy hiểm và đi kèm đủ loại vấn đề, như các hoạt động đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào các cá nhân mà chúng ta đã chứng kiến”, ông nói.

Ông cho biết sẽ trao đổi với Thủ tướng Burnham về chính sách đối với Trung Quốc ngay khi có cơ hội.

“Tôi đã quen biết ông ấy từ rất lâu và tin rằng ông ấy là một người công bằng”, ông Duncan Smith nói.

“Vì vậy, tôi sẽ trao đổi với ông ấy và nội các vừa được cải tổ, với hy vọng họ sẽ hiểu rằng cái giá phải trả khi chúng ta nhượng bộ Trung Quốc là sinh mạng con người. Hàng triệu người đang thiệt mạng, và tình trạng đàn áp xuyên quốc gia tại Anh sẽ chỉ gia tăng nếu đại sứ quán này được thông qua”.