Quân đội Bolivia vào cuộc sau khi chính phủ tuyên bố tình trạng khẩn cấp

Tình hình tại Bolivia vẫn tiếp tục bất ổn. Sau khi những người biểu tình chống chính phủ phong tỏa các tuyến đường huyết mạch trong suốt 50 ngày, khiến ít nhất 14 người thiệt mạng, hôm thứ Bảy (20/6), Tổng thống Rodrigo Paz đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, cho phép quân đội và cảnh sát mở rộng triển khai lực lượng để dỡ bỏ các chướng ngại vật, khôi phục giao thông và nguồn cung hàng hóa.

Theo Reuters, trong bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc vào sáng cùng ngày, ông Paz cho rằng các hoạt động phong tỏa hiện nay không còn là những cuộc biểu tình xã hội bình thường mà là một nỗ lực có tổ chức nhằm phá hoại nền dân chủ Bolivia. Ông nhấn mạnh chính phủ đã đến lúc buộc phải hành động và việc tiếp tục đứng ngoài sẽ là hành động vô trách nhiệm.

Ông Paz cho biết tình trạng khẩn cấp sẽ cho phép quân đội tham gia sâu rộng hơn vào công tác duy trì trật tự. Những người tiếp tục cản trở giao thông và lưu thông hàng hóa sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Ông nói biện pháp này nhằm “trả lại tự do cho người dân”, giúp đất nước thoát khỏi các hoạt động phong tỏa đường sá phục vụ xung đột chính trị và gây tổn hại đến lợi ích công cộng.

Quân đội và cảnh sát bắt đầu dỡ bỏ rào chắn

Ngay sau khi tình trạng khẩn cấp có hiệu lực, cảnh sát và quân đội đã triển khai chiến dịch giải tỏa tại nhiều khu vực trong ngày 20/6. Bộ trưởng Quốc phòng Ernesto Justiniano cho biết đến chiều cùng ngày, nhiều chướng ngại vật quan trọng đã được dỡ bỏ và giao thông tại một số địa phương đang dần trở lại bình thường.

Tại khu vực xung quanh thành phố El Alto, việc chính phủ điều xe ủi phá dỡ các rào chắn đã làm bùng phát tranh cãi gay gắt giữa những người ủng hộ và phản đối phong tỏa. Một số cư dân hoan nghênh việc khôi phục giao thông, trong khi nhiều người biểu tình tuyên bố sẽ tiếp tục đấu tranh để bảo vệ sinh kế và lợi ích của gia đình mình.

Quốc hội sẽ bỏ phiếu về tính hợp pháp của tình trạng khẩn cấp

Trước khi tình trạng khẩn cấp được ban bố, Quốc hội Bolivia đã hủy bỏ đạo luật hạn chế quyền ban hành các sắc lệnh khẩn cấp của nhánh hành pháp, tạo cơ sở pháp lý cho chính phủ sử dụng các quyền hạn đặc biệt.

Theo quy định, tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 24 giờ sau khi ban bố tình trạng khẩn cấp, còn Quốc hội có 72 giờ để quyết định phê chuẩn hoặc bác bỏ sắc lệnh này.

Nghị sĩ Lissa Claros thuộc liên minh bảo thủ cánh hữu Alianza Libre cho rằng hành động của chính phủ là cần thiết nhưng đã quá muộn vì nhiều tuần xung đột đã khiến nhiều người thiệt mạng. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ José Manuel Ormachea cho biết Alianza Libre sẽ ủng hộ sắc lệnh tình trạng khẩn cấp.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ đối lập và chuyên gia pháp lý cảnh báo rằng nếu chính phủ không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của làn sóng biểu tình, việc mở rộng quyền lực khẩn cấp có thể làm gia tăng căng thẳng xã hội.

Ông Morales phủ nhận kích động biểu tình

Các cuộc biểu tình hiện nay chủ yếu do những tổ chức ủng hộ cựu Tổng thống Evo Morales phát động. Người biểu tình đã phong tỏa nhiều tuyến đường chính trên cả nước, khiến hàng loạt xe tải bị mắc kẹt và làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung thực phẩm, nhiên liệu và vật tư y tế. Thủ đô La Paz và thành phố El Alto lân cận chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề.

Tổng thống Paz cáo buộc ông Morales kích động bất ổn, nhưng trong cuộc trả lời phỏng vấn Reuters tuần này, cựu tổng thống đã bác bỏ cáo buộc và cho rằng làn sóng biểu tình hiện nay là một “cuộc nổi dậy của người bản địa” xuất phát từ khó khăn kinh tế. Ông đồng thời kêu gọi tổ chức bầu cử sớm.

Ông Morales giữ chức tổng thống Bolivia từ năm 2006 đến năm 2019, là tổng thống đầu tiên có nguồn gốc bản địa của nước này và vẫn duy trì ảnh hưởng lớn trong các cộng đồng nông dân, công đoàn và người bản địa.

Chỉ vài giờ trước khi ông Paz tuyên bố tình trạng khẩn cấp, chính phủ đã đạt được thỏa thuận với Tổng Liên đoàn Lao động Bolivia (COB) nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Tuy nhiên, các tổ chức nông thôn đang kiểm soát nhiều tuyến đường huyết mạch không tham gia đàm phán và vẫn tiếp tục biểu tình tại Cochabamba cùng nhiều khu vực khác.

Mỹ lên tiếng ủng hộ chính phủ Bolivia

Sau khi Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp, các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 20/6 tuyên bố Washington ủng hộ các biện pháp của chính phủ Bolivia nhằm khôi phục trật tự xã hội. Mỹ cho rằng việc bảo đảm giao thông thông suốt là điều cần thiết để duy trì nguồn cung thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm khác.

Tổng thống Rodrigo Paz hiện được xem là một chính trị gia trung hữu, chủ trương thúc đẩy cải cách kinh tế theo hướng thị trường và thu hút đầu tư nước ngoài.

Xem thêm

Ông Rodrigo Paz đắc cử Tổng thống Bolivia, chấm dứt gần 20 năm cầm quyền của cánh tả

Trong cuộc bầu cử tổng thống vòng 2 tại Bolivia, Thượng nghị sĩ trung dung thiên hữu Rodrigo Paz đã giành chiến thắng.