El Nino rất mạnh xuất hiện, Việt Nam đối mặt nguy cơ nắng nóng và hạn hán

Theo các dự báo mới nhất, El Nino đang phát triển với tốc độ nhanh và có khả năng đạt cường độ tương đương đợt lịch sử 2015-2016. Việt Nam được dự báo sẽ ghi nhận nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm cùng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa trong giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027. 

Ngày 14/6, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA) cùng các cơ quan khí tượng cho biết hiện tượng El Nino đã chính thức xuất hiện và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong thời gian tới. Nhiều đánh giá cho thấy đây có thể là một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950.

Theo Trung tâm Dự báo Khí hậu (CPC) thuộc NOAA, xác suất để El Nino phát triển thành một sự kiện rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 vào khoảng 63%. NOAA đồng thời nhận định khả năng El Nino duy trì đến mùa thu năm nay là 100%, đồng thời có khả năng cao kéo dài sang mùa đông năm sau.

NOAA cho biết các điều kiện El Nino đã xuất hiện trong tháng qua, thể hiện qua việc nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình nhiều năm. Nếu tiếp tục mạnh lên như dự báo, đây có thể là đợt El Nino có cường độ mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.

Trước đó, nhiều chuyên gia khí hậu quốc tế cảnh báo El Nino có thể tiếp tục làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu và kéo theo nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Những tác động này được nhận định có thể tương đương hoặc vượt đợt El Nino năm 1997, vốn gây ra các đợt nắng nóng, lũ lụt, hạn hán và cháy rừng tại nhiều khu vực trên thế giới.

Mặc dù diễn biến của El Nino thường khó dự báo chính xác, hiện tượng này có thể làm thay đổi đáng kể các mô hình thời tiết toàn cầu. Một số khu vực có thể ghi nhận mùa đông ấm hơn bình thường cùng lượng mưa lớn và nguy cơ ngập lụt gia tăng, trong khi nhiều nơi khác có thể phải đối mặt với hạn hán và nắng nóng kéo dài.

Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết quá trình hình thành El Nino trong năm 2026 diễn ra khá nhanh. Nếu như tháng 2/2026 khí hậu vẫn còn ở trạng thái La Nina yếu thì đến tháng 6 đã xuất hiện các dấu hiệu hình thành El Nino.

Theo ông Lâm, chỉ trong khoảng bốn tháng, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực theo dõi đã tăng từ âm 0,5 độ C lên dương 0,7 độ C. Tốc độ chuyển pha từ La Nina sang trạng thái trung tính rồi đến El Nino được đánh giá nhanh hơn so với nhiều năm gần đây.

Các dự báo hiện nay cho thấy El Nino sẽ tiếp tục phát triển mạnh từ nay đến hết năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.

Về thời gian kéo dài, El Nino năm nay được nhận định có thể tương đương đợt El Nino năm 2023. Tuy nhiên, xét về cường độ, hiện tượng này có khả năng đạt mức tương đương đợt El Nino lịch sử giai đoạn 2015-2016.

Ông Hoàng Phúc Lâm nhận định El Nino năm nay ít nhất có thể nằm trong nhóm những năm có cường độ mạnh nhất kể từ năm 1950 đến nay.

Nhìn lại giai đoạn 2015-2016, El Nino mạnh đã tác động đáng kể tới nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Trong thời kỳ này, nắng nóng xuất hiện trên diện rộng, đặc biệt tại Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ. Thống kê cho thấy mùa hè giai đoạn 2015-2016 ghi nhận nhiều đợt nắng nóng kéo dài trên 30 ngày. Riêng khu vực Trung Trung Bộ từng xuất hiện một đợt nắng nóng kéo dài tới 39 ngày.

Nhiệt độ cao nhất phổ biến trong khoảng từ 39 đến 41 độ C. Đáng chú ý, trạm Con Cuông, tỉnh Nghệ An, từng ghi nhận mức nhiệt 42,7 độ C, thuộc nhóm mức nhiệt cao nhất trong lịch sử quan trắc khí tượng tại Việt Nam.

Cùng với nắng nóng, lượng mưa trong giai đoạn này giảm đáng kể so với trung bình nhiều năm. Tình trạng thiếu hụt mưa đã dẫn tới khô hạn và xâm nhập mặn nghiêm trọng vào cuối năm 2015 và đầu năm 2016 tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Hoạt động bão trong năm 2015 cũng thấp hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm. Trong năm chỉ xuất hiện 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, tương đương khoảng một nửa mức trung bình.

Theo các chuyên gia khí tượng, El Nino thường gắn với nắng nóng, khô hạn và thiếu nước. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc các hiện tượng mưa lớn cực đoan sẽ không xuất hiện.

Thực tế cho thấy trong những năm El Nino mạnh vẫn ghi nhận các đợt mưa bất thường gây thiệt hại lớn. Cuối tháng 7 và đầu tháng 8/2015, một vùng áp thấp đã gây mưa đặc biệt lớn tại Quảng Ninh. Bên cạnh đó, bão số 9 năm 2009 từng gây ra trận lũ lịch sử tại Quảng Nam và Quảng Ngãi.

Các chuyên gia cho rằng mặc dù tổng lượng mưa cả năm có xu hướng thiếu hụt, nguy cơ xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ hoặc bão gây mưa bất thường vẫn tồn tại. Những hiện tượng này có thể kéo theo lũ quét, sạt lở đất và ngập úng tại các đô thị.

Về triển vọng thời tiết từ nay đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027, ông Hoàng Phúc Lâm cho biết nhiệt độ trung bình trên phạm vi Việt Nam có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 2 độ C.

Nắng nóng vẫn được dự báo xuất hiện trong thời gian tới. Tuy nhiên, khả năng xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài trên một tháng như giai đoạn năm 2015 được đánh giá không cao. Các đợt nắng nóng kéo dài khoảng 10-15 ngày vẫn có thể xuất hiện tại Bắc Bộ và Trung Bộ.

Trong khi đó, lượng mưa được dự báo thiếu hụt tương đối rõ rệt, phổ biến từ 20-25%, một số nơi có thể thiếu hụt khoảng 50% so với trung bình nhiều năm.

Do đó, nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn từ cuối năm 2026 kéo dài sang năm 2027 được đánh giá ở mức cao tại các tỉnh thuộc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Các chuyên gia khuyến nghị người dân và các địa phương thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn để chủ động có phương án ứng phó phù hợp với các diễn biến thời tiết cực đoan.

Xem thêm

Hà Nội thành tâm điểm nắng nóng, nhiều nơi vượt 40 độ C

Hà Nội trở thành một trong những nơi nóng nhất Việt Nam trong đợt nắng nóng kéo dài từ ngày 22-27/5.