Hà Nội sẽ áp dụng nhiều giải pháp nhằm giảm ô nhiễm không khí, bao gồm miễn phí xe buýt trong khu vực Vành đai 1 và hỗ trợ người dân chuyển đổi từ xe máy xăng sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. 

Xe buýt điện tại Hà Nội. (Ảnh: Luong Led/shutterstock)

Ngày 15/6, tại kỳ họp thứ 4, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua 54 nghị quyết, trong đó có nhiều chính sách nhằm hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch và khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng.

Theo nghị quyết, từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027, thành phố sẽ miễn phí vé xe buýt đối với các chuyến đi xuất phát từ khu vực Vành đai 1. Chính sách này không áp dụng đối với xe buýt phục vụ kinh doanh du lịch.

Người dân thực hiện chuyến đi từ khu vực Vành đai 1 đến các khu vực khác trên thành phố đều được hưởng chính sách miễn phí, bao gồm cả các tuyến xuyên tâm, các tuyến kết nối trung tâm với ngoại thành và các khu vực khác.

Theo UBND TP. Hà Nội, đây là nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp và sớm nhất từ lộ trình hạn chế phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch theo Chỉ thị số 20 của Thủ tướng Chính phủ và kế hoạch triển khai vùng phát thải thấp của thành phố.

Theo báo cáo giải trình, việc miễn phí vé xe buýt là giải pháp hỗ trợ trong giai đoạn đầu nhằm giảm chi phí đi lại, tạo điều kiện để người dân từng bước thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân và chuyển sang sử dụng vận tải hành khách công cộng.

UBND TP. Hà Nội cho biết nếu áp dụng chính sách miễn phí trên toàn bộ mạng lưới xe buýt ngay từ đầu sẽ làm tăng đáng kể nhu cầu ngân sách. Vì vậy, trước mắt thành phố ưu tiên hỗ trợ khu vực chịu tác động trực tiếp nhất.

Bên cạnh đó, thành phố cũng quyết định miễn phí vé xe buýt và đường sắt đô thị trên toàn khu vực trong các dịp lễ, Tết và các sự kiện chính trị – xã hội đặc biệt của đất nước và thành phố đến hết ngày 31/12/2030.

Sau một năm thực hiện, Hà Nội sẽ đánh giá toàn diện hiệu quả triển khai, bao gồm nhu cầu đi lại của người dân, sản lượng vận tải hành khách công cộng, hiệu quả sử dụng ngân sách và khả năng cân đối nguồn lực để xem xét việc điều chỉnh hoặc mở rộng chính sách.

Ngoài chính sách miễn phí xe buýt, thành phố cũng hỗ trợ trực tiếp cho các hộ nghèo khi chuyển đổi phương tiện giao thông xanh.

Theo nghị quyết, mỗi cá nhân thuộc hộ nghèo được hỗ trợ một lần đối với một xe mô tô hoặc xe gắn máy, với mức tối đa không quá 20 triệu đồng.

Để được hỗ trợ, người dân phải là chủ sở hữu xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã đăng ký trước thời điểm nghị quyết có hiệu lực, hoàn tất việc chuyển nhượng hoặc xử lý phương tiện cũ và hoàn thành đăng ký phương tiện giao thông xanh mới trước ngày 31/12/2027.

Theo UBND TP. Hà Nội, hiện thành phố không còn hộ nghèo theo chuẩn hiện hành nhưng có 7.565 hộ cận nghèo. Dự kiến trong năm 2026, việc điều chỉnh chuẩn nghèo đa chiều có thể làm phát sinh khoảng 10.000 hộ nghèo.

Với giả định khoảng 70% số hộ nghèo thực hiện chuyển đổi phương tiện trong năm 2027, kinh phí hỗ trợ dự kiến khoảng 140 tỷ đồng.

Thành phố cho biết mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng được xác định trên cơ sở khảo sát giá xe máy điện phổ thông trên thị trường, giúp người dân có thể lựa chọn phương tiện đáp ứng nhu cầu đi lại cơ bản mà không phải chi thêm tiền.

Cùng với đó, các đơn vị, tổ chức thực hiện dịch vụ công ích và doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường bộ có đăng ký kinh doanh tại Hà Nội cũng sẽ được xem xét hỗ trợ vốn và lãi suất.

Tại kỳ họp này, HĐND TP. Hà Nội cũng thông qua Đề án vùng phát thải thấp.

Theo đề án, 11 tuyến phố thuộc không gian đi bộ Hồ Gươm và chợ đêm phố cổ sẽ được lựa chọn để triển khai thí điểm nhằm cải thiện chất lượng không khí.

Lộ trình được triển khai theo ba giai đoạn.

Giai đoạn 1, từ ngày 1/7 đến ngày 31/12/2026, thành phố tập trung tuyên truyền, vận động và khuyến khích người dân chuyển đổi phương tiện, đồng thời hoàn thiện các cơ chế, chính sách và hạ tầng kỹ thuật.

Giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027, mở rộng thí điểm tại các khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam.

Giai đoạn 3, từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2029, mở rộng vùng phát thải thấp trên toàn bộ Vành đai 1 và duy trì thực hiện từ ngày 1/1/2030 trở đi.

Kim Long