Đại sứ TQ Tiêu Thiên rời nhiệm sở tại Úc, khép lại nhiệm kỳ với nhiều phát ngôn gây tranh cãi

Minh Hoàng
•
Thứ Bảy, 01/08/2026

Sau hơn bốn năm giữ cương vị Đại sứ Trung Quốc tại Úc, ông Tiêu Thiên đã tổ chức buổi chia tay tại Canberra trước khi rời nhiệm sở. Trong những phát biểu cuối nhiệm kỳ, ông khẳng định quan hệ Úc – Trung Quốc đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, trong khi truyền thông Úc đồng loạt đưa tin ông Lưu Kình Tùng nhiều khả năng sẽ là người kế nhiệm.

Đại sứ Trung Quốc tại Úc, ông Tiêu Thiên (Xiao Qian). (Nguồn: Department of Foreign Affairs and Trade website – www.dfat.gov.au, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons)

Đại sứ Trung Quốc tại Úc, ông Tiêu Thiên (Xiao Qian), đã được một nhóm nhỏ người tham dự tiễn biệt tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Canberra.

Sau bốn năm rưỡi tại nhiệm, ông chỉ thông báo trước một tuần về việc rời nhiệm sở, đồng thời cho rằng quan hệ Úc – Trung Quốc đã vượt qua “điểm thấp” và có “bước chuyển mình toàn diện”.

Khi trình quốc thư tại Canberra vào đầu năm 2022, ông đã có 36 năm công tác trong Bộ Ngoại giao của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), với các nhiệm kỳ tại bốn châu lục.

Ông bắt đầu nhiệm kỳ tại Úc đúng vào thời điểm quan hệ song phương rơi vào giai đoạn căng thẳng nhất trong nửa thế kỷ.

Quan hệ giữa hai nước tiếp tục xấu đi sau khi Bắc Kinh áp đặt các rào cản thương mại đối với than đá, lúa mạch, rượu vang và nhiều mặt hàng xuất khẩu khác của Úc nhằm đáp trả việc chính phủ Morrison kêu gọi mở một cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc của COVID-19.

Các cuộc tiếp xúc cấp bộ trưởng giữa hai nước cũng bị đình chỉ.

Những phát biểu cứng rắn

Chỉ vài tuần sau khi đến Úc, ông Tiêu cho biết Bắc Kinh muốn khôi phục các kênh liên lạc và sẵn sàng “đi nửa chặng đường” để đưa quan hệ song phương trở lại đúng hướng.

Một trong những phát biểu gây tranh cãi nhất của ông diễn ra ngày 10/8/2022 trong bài phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ở Canberra.

Khi đó, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đang có chuyến thăm chính thức tới Đài Loan và các nhà báo Úc đã chất vấn ông Tiêu về khả năng ĐCSTQ tiến hành hành động quân sự nhằm vào hòn đảo này.

Ông nói việc sử dụng vũ lực là điều Bắc Kinh ít mong muốn nhất, nhưng cũng không bao giờ loại trừ các biện pháp khác, đồng thời cho rằng sau bất kỳ cuộc “thống nhất” nào cũng có thể sẽ có một quá trình để người dân Đài Loan, theo cách nói của ông, có “sự hiểu biết đúng đắn” về Trung Quốc Đại Lục. Những phát biểu này được nhiều cơ quan truyền thông coi là sự ủng hộ đối với chính sách “cải tạo tư tưởng”.

Năm 2024, ông cảnh báo Úc không nên ủng hộ Tổng thống mới đắc cử của Đài Loan, ông Lại Thanh Đức (William Lai), và đảng cầm quyền Dân chủ Tiến bộ (DPP).

“Nếu Úc bị buộc vào cỗ xe của các lực lượng ly khai Đài Loan, người dân Úc sẽ bị đẩy đến bờ vực thẳm”, ông Tiêu nói.

Đầu năm nay, ông tiếp tục đưa ra giọng điệu cứng rắn khi cảnh báo Bắc Kinh sẽ “có biện pháp” nếu chính phủ Công đảng chấm dứt hợp đồng cho Trung Quốc thuê Cảng Darwin trong thời hạn 99 năm.

Sau khi chính phủ Úc thay đổi vào tháng 5/2022, ông Tiêu dành những năm tiếp theo để thúc đẩy tiến trình mà ông gọi là “ổn định hóa” quan hệ Úc – Trung Quốc.

Ông mô tả từng năm theo cách diễn đạt được Bắc Kinh ưa dùng: năm 2022 là “Năm ổn định hóa”, năm 2023 là “Năm trao đổi và đối thoại”, năm 2024 là “Bước ngoặt toàn diện”, đồng thời liên tục kêu gọi đưa quan hệ song phương vượt qua giai đoạn ổn định để tiến tới điều mà ông gọi là “phát triển”.

Một nghiên cứu học thuật được công bố trên China International Strategy Review nhận định ông là người kiên định thúc đẩy sự chuyển hướng này.

Rộ tin ông Lưu Kình Tùng làm Đại sứ Trung Quốc tại Úc, từng gây tranh cãi vì đút tay túi quần khi gặp quan chức Nhật Bản

Ngay từ ngày 16/7, trang web của Australian Financial Review dẫn lời ba nguồn tin ngoại giao tại Canberra cho biết, Lưu Kình Tùng, người vừa thôi giữ chức Vụ trưởng Vụ Châu Á thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc, được dự kiến sẽ thay thế Tiêu Thiên làm Đại sứ Trung Quốc tại Úc.

Đến ngày 28/7, trang web của The Sydney Morning Herald cũng đưa tin Lưu Kình Tùng sẽ đảm nhiệm cương vị Đại sứ Trung Quốc tại Úc.

Trên chuyên mục “Cơ cấu tổ chức” của trang web Bộ Ngoại giao Trung Quốc, chức Vụ trưởng Vụ Châu Á hiện đã do bà Thẩm Mẫn Quyên, cựu Đại sứ Trung Quốc tại Mông Cổ, đảm nhiệm. Tên của ông Lưu Kình Tùng cũng đã được gỡ khỏi danh sách.

Theo thông tin công khai, ông Lưu Kình Tùng, 54 tuổi, bắt đầu công tác tại Bộ Ngoại giao Trung Quốc từ năm 1993. Ông từng lần lượt công tác với tư cách nhà ngoại giao Trung Quốc tại Thái Lan, Nhật Bản, Anh và Ấn Độ. Năm 2018, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Trung Quốc tại Afghanistan; đến tháng 7/2019, ông được điều sang giữ chức Vụ trưởng Vụ Hoạch định Chính sách thuộc Bộ Ngoại giao. Từ tháng 7/2021, ông đảm nhiệm chức Vụ trưởng Vụ Châu Á.

Trong thời gian giữ chức Vụ trưởng Vụ Châu Á, quan hệ Trung – Nhật rơi vào căng thẳng nghiêm trọng sau khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae phát biểu tại Quốc hội vào tháng 11/2025 rằng nếu xảy ra tình huống khẩn cấp liên quan đến Đài Loan, điều đó có thể trở thành cuộc khủng hoảng đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản.

Ngày 18/11 năm ngoái, trong cuộc tham vấn cấp vụ trưởng giữa Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Bộ Ngoại giao Nhật Bản, ông Lưu Kình Tùng đã yêu cầu phía Nhật rút lại phát biểu nói trên, nhưng bị Kanai Masaaki, Cục trưởng Cục Châu Á – Châu Đại Dương thuộc Bộ Ngoại giao Nhật Bản, từ chối.

Sau cuộc họp, khi tiễn ông Kanai ra về, ông Lưu Kình Tùng không chỉ đút hai tay vào túi quần mà còn nhìn xuống đối phương từ trên cao. Hình ảnh cắt từ đoạn video ghi lại khoảnh khắc này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và làm dấy lên nhiều tranh cãi.