Hôm thứ Sáu (6/2), Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth tuyên bố sẽ chấm dứt hoàn toàn các chương trình giáo dục quân sự chuyên nghiệp (PME), học bổng và các khóa cấp chứng chỉ giữa quân đội Mỹ với Đại học Harvard. Động thái này đánh dấu việc chính quyền Trump tiếp tục leo thang các biện pháp trừng phạt nhằm vào ngôi trường Ivy League danh tiếng này.

Ảnh chụp Đại học Harvard ở Cambridge, Massachusetts. (Ảnh của Liu Jingye/The Epoch Times)

Trong tuyên bố chính thức của Bộ Chiến tranh, ông Hegseth cho biết, bắt đầu từ năm học 2026–2027, quân đội Mỹ sẽ không còn cử quân nhân tại ngũ đến Harvard học tập, đồng thời cắt đứt các mối liên kết học thuật giữa hai bên. Tuy nhiên, những quân nhân hiện đang theo học tại trường sẽ không bị ảnh hưởng và vẫn được phép hoàn thành chương trình học hiện tại.

Là người sở hữu bằng Thạc sĩ Chính sách Công của Trường Kennedy Harvard, ông Hegseth đã đưa ra những chỉ trích gay gắt đối với chính ngôi trường cũ của mình. Ông giải thích: “Trong thời gian dài, chúng ta đã gửi những sĩ quan ưu tú nhất đến Harvard, với hy vọng nhà trường có thể hiểu và trân trọng các chiến binh của chúng ta hơn. Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại: quá nhiều sĩ quan khi trở về đã trở nên ‘quá Harvard’, đầu óc tràn ngập chủ nghĩa toàn cầu và tư tưởng cực đoan – những thứ hoàn toàn không giúp nâng cao sức chiến đấu”.

Ông nhắc lại lịch sử, cho rằng Harvard từng có mối quan hệ rất mật thiết với quân đội: “Năm 1775, Tướng George Washington đã tiếp quản quyền chỉ huy Lục quân Lục địa (tiền thân của Lục quân Mỹ) ngay trong khuôn viên Harvard và sử dụng trường đại học này như một căn cứ quân sự. Từ đó cho đến khi Chiến tranh Triều Tiên kết thúc, việc phục vụ quân đội tại đây là điều hết sức bình thường. Ngoài ra, số lượng cựu sinh viên Harvard nhận Huân chương Danh dự cũng đứng đầu trong các trường đại học dân sự trên toàn nước Mỹ”.

Cáo buộc Harvard trở thành ổ của Trung Cộng và chủ nghĩa cực đoan

Chuyển sang giọng điệu gay gắt hơn, ông Hegseth cho rằng ngày nay Harvard không chỉ có quan hệ chặt chẽ với “các thế lực thù địch nước ngoài”, mà còn xa rời văn hóa học đường, quân sự và các giá trị cốt lõi của nước Mỹ, không còn chào đón quân nhân, và đã trở thành nơi không phù hợp để đào tạo binh sĩ.

Ông tiếp tục chỉ đích danh mối quan hệ giữa Harvard và “các thế lực thù địch nước ngoài”: “Các chương trình nghiên cứu trong khuôn viên Harvard có hợp tác với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ngoài ra, ban lãnh đạo nhà trường cho đến nay vẫn khuyến khích và dung túng môi trường tôn vinh chủ nghĩa khủng bố Hamas và tư tưởng bài Do Thái, đồng thời tiếp tục thúc đẩy các chính sách phân biệt chủng tộc vi phạm phán quyết của Tòa án Tối cao”.

Những phát biểu này phù hợp với các kết quả điều tra của chính phủ và truyền thông Mỹ, vốn cho rằng Harvard đã trở thành “sân sau” của Trung Cộng. Trước đó, các báo cáo từng tiết lộ Harvard nhận khoản tài trợ khổng lồ từ Trung Cộng và các tổ chức đại diện, bị xem như “trường đảng” đào tạo quan chức cấp cao Trung Quốc cùng con cháu của họ, đồng thời liên quan đến việc rò rỉ công nghệ nhạy cảm.

Ngày 31/7/2025, Ủy ban đặc biệt của Hạ viện Mỹ về Trung Cộng kết luận sau điều tra rằng Đại học Harvard đã hợp tác với Ban Tổ chức Trung ương ĐCSTQ trong suốt 10 năm, hỗ trợ đào tạo có hệ thống cho thế hệ lãnh đạo tương lai của Trung Quốc. Các nghị sĩ cảnh báo, những mối liên hệ đáng lo ngại này đã đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia Mỹ.

Tờ Giải Phóng Nhật Báo của Thượng Hải, thông qua chuyên trang Thượng Quan Tân Văn, từng viết trong một bài bình luận năm 2014: “Nếu phải xếp hạng các ‘trường đảng hải ngoại’ của ĐCSTQ, thì Trường Kennedy của Đại học Harvard xứng đáng đứng đầu bảng”.

Vì lý do đó, chính quyền Trump đã tiến hành đóng băng nguồn tài trợ liên bang dành cho Harvard, đồng thời cảnh báo có thể hạn chế quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế của trường. Phía Harvard đã kháng cáo, song cho đến nay hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận hòa giải.

Mở rộng rà soát toàn bộ các trường Ivy League

Ông Hegseth nhấn mạnh, lệnh cấm này chỉ mới là khởi đầu. Trong vài tuần tới, Bộ Chiến tranh cùng các quân chủng sẽ đánh giá toàn diện mối quan hệ hợp tác với các trường Ivy League khác cũng như các đại học tư nhân. Ông nói: “Mục tiêu của chúng tôi là xác định xem, so với các trường công lập hay học viện quân sự của chúng ta, những chương trình dân sự đắt đỏ này có thực sự mang lại nền giáo dục chiến lược hiệu quả về chi phí cho các nhà lãnh đạo quân sự tương lai hay không”.

Vị bộ trưởng cũng nêu rõ kỳ vọng của mình: Bộ Chiến tranh trong tương lai cần tập trung đào tạo chiến binh, nâng cao khả năng sát thương và tái thiết năng lực răn đe, và điều này “không còn bao gồm việc chi hàng chục tỷ USD để xây dựng những trường đại học đắt đỏ – những nơi trên thực tế làm suy yếu sứ mệnh của chúng ta và làm suy yếu cả quốc gia”.

Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông cho biết: “Những trường đại học hàng đầu nước Mỹ ngày nay không còn kiên định với các nguyên tắc lập trường ban đầu, cũng không còn là pháo đài của tự do ngôn luận và nghiên cứu học thuật, càng không còn tận tâm bồi dưỡng các giá trị Mỹ đã làm nên sự vĩ đại của đất nước chúng ta. Giờ đây, chúng đã trở thành trung tâm cuồng nhiệt ‘thù ghét nước Mỹ’, nơi nhiều giảng viên công khai thù địch với quân đội Mỹ, mô tả quân đội như một đối tượng tiêu cực, đồng thời sử dụng nhiều cách thức để đàn áp những tiếng nói phản đối”.

Cuối cùng, ông kết luận: “Chúng tôi đào tạo các chiến binh, chứ không phải những kẻ gọi là ‘thức tỉnh’ (Woksters). Và giờ thì cuối cùng chúng tôi cũng đã thoát khỏi Harvard”.