Iran dọa đáp trả khi Mỹ triển khai chiến dịch hải quân tại eo biển Hormuz
- Evgenia Filimianova
- •
Quân đội Iran đã cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ tiến vào eo biển Hormuz, chỉ vài giờ sau khi giới chức Mỹ xác nhận một chiến dịch hải quân nhằm hộ tống tàu thương mại rời khỏi tuyến đường thủy này.
Cảnh báo được các chỉ huy quân sự và nghị sĩ Iran đưa ra ngày 4/5, trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị triển khai hàng ngàn binh sĩ và khí tài quân sự cho chiến dịch mang tên “Kế hoạch Tự do”. Mục tiêu của chiến dịch là khôi phục lưu thông hàng hải qua một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Thiếu tướng Ali Abdollahi, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung ương Iran, cho biết trong một tuyên bố được đài truyền hình nhà nước IRIB phát đi hôm 4/5, rằng Tehran sẽ tấn công “bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào” tìm cách tiếp cận hoặc tiến vào eo biển, “đặc biệt là quân đội Mỹ mang tính gây hấn”.
Ông nói Iran nhiều lần khẳng định eo biển này nằm trong sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này, và việc đi lại an toàn phải được phối hợp với Tehran.
Eo biển Hormuz, nối Vịnh Ba Tư với các tuyến vận tải toàn cầu, vận chuyển khoảng một phần tư lượng dầu giao dịch bằng đường biển của thế giới.
Tuyên bố của quân đội Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump công bố “Kế hoạch Tự do” — một sáng kiến nhằm khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz. Theo bài đăng ngày 3/5 của ông trên nền tảng Truth Social, chiến dịch cũng sẽ cung cấp hỗ trợ nhân đạo cho các thủy thủ đang thiếu hụt nhu yếu phẩm.
“Chiến dịch “Kế hoạch Tự do” này sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai theo giờ Trung Đông,” ông Trump nói. “Nếu quá trình nhân đạo này bị can thiệp bằng bất kỳ cách nào, thì sự can thiệp đó, đáng tiếc, sẽ phải bị đáp trả bằng vũ lực.”
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết trong một bài đăng hôm 4/5 trên mạng X rằng lực lượng của họ “sẽ bắt đầu hỗ trợ Kế hoạch Tự do từ ngày 4/5, nhằm khôi phục quyền tự do hàng hải cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz”.
Chiến dịch bao gồm “các tàu khu trục tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, các nền tảng không người lái đa lĩnh vực, cùng 15.000 quân nhân,” theo tuyên bố.
Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, cho biết nhiệm vụ này là cần thiết cho sự ổn định toàn cầu.
“Sự hỗ trợ của chúng tôi đối với nhiệm vụ phòng thủ này là thiết yếu đối với an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, đồng thời chúng tôi vẫn duy trì phong tỏa hải quân,” ông nói.
Cùng lúc đó, ông Trump cho biết các nỗ lực ngoại giao với Iran vẫn đang diễn ra, rằng các đại diện Mỹ đang có “những cuộc thảo luận rất tích cực”, có thể “dẫn đến kết quả rất tích cực cho tất cả các bên”.
Đáp lại sáng kiến Kế hoạch Tự do, giới chức Iran cho rằng đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện có.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho biết bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ vào “chế độ hàng hải mới tại eo biển Hormuz” sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn, theo một báo cáo hôm 4/5 của IRIB.
Ông Azizi bác bỏ kế hoạch của ông Trumpm, gọi đó là “ảo tưởng”, đồng thời nói thêm rằng “không ai tin vào những kịch bản đổ lỗi qua lại”.
Phản ứng quốc tế
Mối lo ngại đang gia tăng trong các chính phủ và cơ quan hàng hải trên toàn thế giới về việc gián đoạn kéo dài đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.
Một thông báo hôm 4/5 từ Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết, Mỹ đã thiết lập một “khu vực an ninh tăng cường” ở phía nam các tuyến hàng hải chính tại eo biển. Trung tâm này cũng khuyến cáo các tàu phối hợp với nhà chức trách Oman do “lưu lượng giao thông dự kiến tăng cao”.
Cơ quan này cảnh báo các tàu đi qua khu vực gần tuyến phân luồng giao thông thông thường “cần được coi là cực kỳ nguy hiểm do sự hiện diện của các thủy lôi chưa được rà soát và xử lý hoàn toàn”.
Theo thông báo, mức độ đe dọa tại eo biển vẫn ở mức “nghiêm trọng”, với các rủi ro bao gồm ùn tắc hải quân, khả năng có thủy lôi và hoạt động quân sự gia tăng.
Vào tháng Ba, các quốc gia thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) trong cuộc họp tại London đã “lên án mạnh mẽ các mối đe dọa và tấn công nhằm vào tàu thuyền cũng như việc được cho là đóng cửa eo biển Hormuz”.
Họ cho rằng các hành động này đe dọa an toàn của thủy thủ, đồng thời gây rủi ro cho hoạt động hàng hải và môi trường biển.
Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez hôm 2/4 đã kêu gọi các quốc gia hỗ trợ nỗ lực ngoại giao nhằm sơ tán khoảng 20.000 thủy thủ vẫn đang mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, đồng thời thiết lập các hành lang nhân đạo để cung cấp viện trợ khẩn cấp.
“Những phản ứng rời rạc không còn đủ để giải quyết cuộc khủng hoảng này,” ông Dominguez nói. “Điều cần thiết cấp bách là đối thoại ngoại giao, các giải pháp thực tế và trung lập, cùng hành động quốc tế phối hợp.”
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz trong một bài đăng hôm 4/5 trên mạng X cho rằng các hành động của Iran tại tuyến đường thủy này là “phi pháp và không thể chấp nhận được”. Ông dẫn chứng việc sử dụng thủy lôi ở vùng biển quốc tế và nỗ lực gây thiệt hại cho hoạt động vận tải dân sự.
Ông Waltz cảnh báo những hành động như vậy có thể tạo tiền lệ nguy hiểm trong các xung đột toàn cầu, nhấn mạnh rằng thế giới “không thể cho phép một bên trừng phạt các nền kinh tế toàn cầu nhằm tìm kiếm lợi thế”.
Ông cũng cho biết Mỹ và các đối tác vùng Vịnh “sẽ đi đầu trong việc bảo vệ quyền tự do hàng hải toàn cầu”.
Xem thêm
Từ khóa đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran Iran Israel tấn công Iran Mỹ tấn công Iran
