Trừng phạt Mỹ có hiệu lực, Iran đình chỉ chuyến bay tới Oman và Iraq

Trần Đình
•
Thứ Tư, 23/09/2026

Vòng trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào ngành hàng không Iran có hiệu lực từ thứ Tư (23/9). Iraq đã đình chỉ các chuyến bay từ Iran đến Baghdad, trong khi các chuyến bay từ Tehran tới thủ đô Muscat của Oman cũng bị hủy.

Iran đang tìm cách chuyển hướng một số chuyến bay vốn dự kiến đến Baghdad sang sân bay Najaf. Najaf nằm cách Baghdad khoảng 160 km về phía nam và là một trung tâm tôn giáo quan trọng của người Hồi giáo dòng Shia tại Iraq.

Những thay đổi về chuyến bay cho thấy các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với ngành hàng không Iran đã bắt đầu gây ảnh hưởng thực tế đến hoạt động hàng không tại Trung Đông.

Lần này, Mỹ không chỉ nhằm vào các hãng hàng không Iran mà còn cảnh báo các sân bay, nhà cung cấp nhiên liệu, đơn vị phục vụ mặt đất và doanh nghiệp bán vé rằng nếu tiếp tục cung cấp dịch vụ cho các hãng hàng không Iran bị trừng phạt, họ có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp, thậm chí mất quyền tiếp cận hệ thống USD, qua đó hạn chế hoạt động quốc tế của ngành hàng không Iran.

Baghdad, Muscat hủy chuyến bay, Iran tìm cách chuyển hướng

Hai nguồn tin từ cơ quan hàng không dân dụng Iraq nói với Reuters rằng chính phủ Iraq đã ra lệnh đình chỉ các chuyến bay từ Iran đến Baghdad kể từ 0 giờ thứ Tư (23/9). Hai nguồn tin khác cho biết Iraq đang thảo luận về khả năng chuyển hướng các chuyến bay liên quan của các hãng hàng không Iran tới Najaf.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran dẫn Cơ quan Hàng không Dân dụng Iran cho biết các chuyến bay từ Tehran đến Muscat cũng bị hủy kể từ 0 giờ ngày 23/9.

Người phát ngôn Cơ quan Hàng không Dân dụng Iran Majid Akhavan cho biết hiện sân bay Muscat không tiếp nhận hành khách Iran, trong khi Tehran vẫn đang đàm phán với phía Oman về những hạn chế liên quan.

Một đại diện của Turkish Airlines hôm thứ Hai (21/9) cũng xác nhận với truyền thông Anh Iran International rằng hãng đã đình chỉ tất cả các chuyến bay đến Iran, ít nhất cho đến tháng 3/2027.

Trước đó, Mahan Air cũng đã đình chỉ các chuyến bay khứ hồi giữa Tehran và Muscat, cũng như các chuyến bay liên quan đến Istanbul và Ankara.

Tuy nhiên, phía Iran cho biết các chuyến bay khác từ nước này đến Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, hiện vẫn hoạt động theo lịch trình.

Ngoài ra, Georgia và Azerbaijan gần đây cũng bắt đầu hạn chế các chuyến bay của các hãng hàng không Iran.

Georgia áp dụng hạn chế đối với hoạt động của các hãng hàng không Iran chịu lệnh trừng phạt của Mỹ tại nước này kể từ ngày 21/9; trong khi Azerbaijan đình chỉ các chuyến bay của các hãng hàng không Iran đến nước này kể từ ngày 22/9.

Mỹ nhắm vào nhiên liệu, dịch vụ mặt đất và bán vé

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm thứ Hai cho biết Mỹ sẽ sử dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp, khiến các hãng hàng không Iran trên thực tế khó duy trì hoạt động quốc tế kể từ ngày 23/9.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Bessent nói khi máy bay của các hãng hàng không Iran hạ cánh tại sân bay, “bạn không thể cung cấp nhiên liệu cho họ, không thể cung cấp dịch vụ hạ cánh cho họ, không thể bán vé cho họ, nếu không bạn sẽ bị loại khỏi hệ thống USD”.

Mỹ không thể trực tiếp cấm các hãng hàng không Iran sử dụng không phận của những quốc gia khác. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích ngành hàng không cho rằng nếu hoạt động tiếp nhiên liệu, phục vụ mặt đất và các dịch vụ thiết yếu khác bị đình chỉ do rủi ro trừng phạt, các hãng hàng không Iran vẫn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì các đường bay quốc tế.

Ngày 8/9, Mỹ đã đưa toàn bộ 27 hãng hàng không của Iran vào diện bị trừng phạt. Bộ Tài chính Mỹ cho biết chính quyền Iran sử dụng ngành hàng không để vận chuyển vũ khí, nhân sự và hàng hóa bất hợp pháp.

Mạng lưới đường bay quốc tế của Iran tiếp tục thu hẹp

Trước khi các biện pháp mới nhất có hiệu lực, mạng lưới hàng không quốc tế của Iran đã bị thu hẹp đáng kể. Theo dữ liệu của Cơ quan Hàng không Dân dụng Iran, năm 2025 có 11,2 triệu lượt hành khách sử dụng các chuyến bay quốc tế đến và đi khỏi Iran, trong đó gần 7,2 triệu lượt sử dụng các hãng hàng không Iran.

Công ty dữ liệu hàng không Cirium cho biết công suất vận tải hàng không quốc tế của Iran trong tháng 8 năm nay đã giảm 49% so với năm 2025, trong khi mạng lưới hàng không quốc tế nói chung đã thu hẹp đáng kể.

Các nhà phân tích cho rằng nếu ngày càng nhiều sân bay nước ngoài và nhà cung cấp dịch vụ hàng không ngừng phục vụ các hãng hàng không Iran, hành khách Iran có thể phải phụ thuộc nhiều hơn vào các hãng hàng không nước ngoài, các trung tâm trung chuyển hoặc vận tải đường bộ, khiến thời gian và chi phí đi lại tiếp tục tăng.

Trong thời gian tới, việc các biện pháp trừng phạt của Mỹ có tiếp tục ảnh hưởng đến các đường bay của Iran tại những quốc gia khác hay không sẽ là vấn đề được theo dõi sát sao. Hiện các hãng hàng không Iran vẫn có đường bay tới Trung Quốc, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Pakistan, Ấn Độ, Thái Lan và Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Trung Quốc có nhiều điểm đến như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến; Dubai, New Delhi, Lahore và Phuket cũng là những điểm đến chủ yếu.

Nếu các sân bay, nhà cung cấp nhiên liệu hoặc đơn vị phục vụ mặt đất tại những khu vực này ngừng cung cấp dịch vụ do lo ngại rủi ro từ các lệnh trừng phạt, mạng lưới hàng không quốc tế của Iran có thể tiếp tục bị thu hẹp.