Những cách tự nhiên đơn giản giúp làm dịu trào ngược axit dạ dày

Tiến sĩ Hồ Nãi Văn
•
Thứ Hai, 03/08/2026

Ợ nóng thường xuất hiện đột ngột và có thể gây cảm giác rất khó chịu. Trong những trường hợp như vậy, các phương pháp tự chăm sóc đơn giản, bao gồm nhấp từng ngụm nước ấm và bấm huyệt, có thể giúp giảm triệu chứng. Đối với nhiều người, những cách này có thể làm dịu cảm giác khó chịu chỉ trong vài phút.

Trào ngược thực quản: 5 sai lầm cần tránh khi ăn tối

Trào ngược axit dạ dày có thể dễ dàng khiến con người sinh ra tình trạng “ợ chua” và thức dậy sớm. (Ảnh: sutlafk/ Shutterstock)

Những cách tự nhiên giúp giảm trào ngược axit dạ dày

Việc nhấp từng ngụm nước ấm có thể giúp pha loãng axit trong dạ dày, từ đó giảm kích thích lên niêm mạc thực quản và làm dịu các triệu chứng như cảm giác nóng rát ở ngực và khó chịu ở cổ họng.

Bạn nên uống từ từ từng ngụm nhỏ thay vì uống hết một cốc nước cùng lúc.

Huyệt Nội quan

Huyệt Nội Quan nằm cách nếp gấp cổ tay khoảng ba khoát ngón tay, giữa hai gân ở mặt trong cẳng tay.

Ấn nhẹ và đều lên huyệt này trong vài phút có thể giúp giảm chứng ợ nóng và cảm giác khó chịu ở ngực.

Huyệt Túc tam lý

Huyệt Túc Tam Lý nằm ở mặt trước cẳng chân, cách bờ dưới xương bánh chè khoảng bốn khoát ngón tay, và cách bờ ngoài xương chày khoảng một khoát ngón tay.

Việc kích thích huyệt này thường xuyên có thể mang lại lợi ích cho những người dễ bị đầy hơi hoặc táo bón kèm theo chứng ợ nóng.

Việc sử dụng thuốc kháng axit trong thời gian dài có thể làm suy giảm nhu động đường tiêu hóa, từ đó có khả năng làm tăng áp lực trong dạ dày và góp phần gây trào ngược axit.

Theo Trung y, nguyên nhân gốc rễ của trào ngược axit không phải là do dạ dày tiết quá nhiều axit, mà là do sự gián đoạn trong dòng chảy xuống của “vị khí”, hay năng lượng.

Trong điều kiện bình thường, vị khí đi xuống để hỗ trợ quá trình tiêu hóa. Tuy nhiên, các yếu tố như ăn quá nhanh, ăn quá no, ăn khuya hoặc căng thẳng về cảm xúc có thể khiến vị khí đi ngược lên trên.

Điều hòa vị khí bằng các phương pháp như bấm huyệt có thể giúp làm giảm các triệu chứng của trào ngược axit.

Phòng ngừa trào ngược axit vào ban đêm

Việc kiểm soát hiệu quả bệnh trào ngược dạ dày – thực quản đòi hỏi phải thúc đẩy vị khí vận hành thông suốt theo chiều đi xuống để đảm bảo quá trình tiêu hóa diễn ra bình thường.

Bên cạnh việc uống nước và bấm huyệt khi xuất hiện các cơn trào ngược, điều quan trọng là điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống hằng ngày nhằm giải quyết nguyên nhân gốc rễ của tình trạng này.

Đối với những người thường xuyên bị ợ nóng vào ban đêm, nên tránh các thói quen sau:

Ăn trong vòng 2 giờ trước khi đi ngủ: Nếu bạn đi ngủ lúc 12 giờ đêm, hãy tránh ăn sau 10 giờ tối. Lý tưởng nhất là nên ăn tối sớm hơn nữa. Ví dụ, không ăn sau 7 giờ tối để cơ thể có đủ thời gian tiêu hóa trước khi đi ngủ vào khoảng 9 hoặc 10 giờ tối. Quá trình tiết axit dạ dày đạt mức cao nhất trong khoảng 30 phút đến 2 giờ sau khi ăn, khi hoạt động tiêu hóa diễn ra mạnh nhất. Việc nằm xuống trong khoảng thời gian này sẽ làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Nếu cảm thấy đói vào buổi tối, bạn có thể ăn 2–3 chiếc bánh quy (không quá ngọt) hoặc một lượng nhỏ yến mạch. Tuy nhiên, sau khi ăn, hãy đợi ít nhất 30 phút rồi mới đi ngủ.
Nằm ngay sau khi ăn: Nhiều người có thói quen nằm xuống ngay sau bữa ăn, nhưng điều này có thể gây ra trào ngược axit. Thay vào đó, bạn nên giữ cơ thể ở tư thế thẳng đứng và thực hiện một số hoạt động nhẹ sau khi ăn. Bạn có thể rửa bát, làm việc nhà hoặc đi bộ nhẹ khoảng 10 phút. Điều này giúp thức ăn được tiêu hóa phần nào trước khi bạn nằm nghỉ.
Ăn bữa tối có nhiều gia vị: Nên ăn tối với lượng vừa phải và tránh các món ăn quá ngọt, quá chua, quá cay hoặc nhiều dầu mỡ, đồng thời hạn chế uống quá nhiều nước trong bữa ăn. Những điều chỉnh đơn giản này có thể giúp giảm nguy cơ trào ngược axit.

Những thực phẩm giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày

Những thực phẩm có lợi cho sức khỏe dạ dày bao gồm:

Bắp cải và lá khoai lang: Bắp cải chứa vitamin U, một hợp chất có thể giúp giảm tiết axit dạ dày và hỗ trợ quá trình lành vết loét. Lá khoai lang giàu chất xơ, giúp tăng nhu động đường tiêu hóa và có thể làm giảm tình trạng đầy hơi.
Các thực phẩm có kết cấu dạng gel: Những thực phẩm có kết cấu dạng thạch tự nhiên như nấm tuyết, rong biển và củ mài có thể giúp tạo một lớp bảo vệ trên niêm mạc dạ dày, từ đó làm giảm sự kích thích của axit dạ dày.
Đu đủ và chuối: Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy các enzyme trong đu đủ chín có thể giúp phân hủy protein, từ đó giảm gánh nặng tiêu hóa cho dạ dày. Một bài tổng quan năm 2023 cũng cho thấy chuối có thể giúp trung hòa axit dạ dày.

Cảm xúc ảnh hưởng đến dạ dày như thế nào?

Trào ngược axit không chỉ liên quan đến thói quen ăn uống không lành mạnh mà còn có liên quan đến các yếu tố cảm xúc.

Trong Trung y, có một khái niệm gọi là “thất tình nội thương”, bao gồm bảy trạng thái cảm xúc: vui mừng, giận dữ, lo âu, suy nghĩ quá nhiều, buồn phiền, sợ hãi và kinh hãi. Khi những cảm xúc này kéo dài hoặc diễn ra quá mức, chúng có thể làm rối loạn chức năng tiêu hóa và góp phần gây trào ngược axit.

Một bài tổng quan hệ thống được công bố năm 2023 cho thấy lo âu và trầm cảm có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh trào ngược dạ dày – thực quản cao hơn. Theo góc nhìn này, trào ngược có thể được xem như một “tín hiệu cảnh báo” mà cơ thể phát ra để đáp ứng với tình trạng căng thẳng.

Điều này đặc biệt đúng với những người ở độ tuổi 40–50, khi họ thường phải cân bằng giữa trách nhiệm công việc vào ban ngày và việc chăm lo gia đình khi trở về nhà.

Việc liên tục phải làm nhiều việc cùng lúc, ngay cả trong bữa ăn, kết hợp với căng thẳng kéo dài có thể làm mất cân bằng hoạt động của cơ thể và làm tăng nguy cơ xảy ra trào ngược axit.

Để giúp cơ thể lấy lại sự cân bằng, bạn có thể áp dụng các cách sau:

Dành 5 phút để thư giãn: Trước khi đi ngủ hoặc bất cứ khi nào cảm thấy căng thẳng, hãy ngồi yên trong vài phút và hít thở chậm, sâu. Cho tâm trí được nghỉ ngơi và tạm thời gác lại những suy nghĩ đang chiếm giữ đầu óc. Ngay cả việc nghỉ ngơi đơn giản—chẳng hạn như nằm xuống và không làm gì trong một khoảng thời gian ngắn—cũng có thể giúp giảm bớt căng thẳng tích tụ và hỗ trợ khôi phục sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ.

Nhai kỹ khi ăn: Hãy nhai kỹ từng miếng thức ăn, lý tưởng nhất là 20–30 lần trước khi nuốt. Ăn quá nhanh khiến thức ăn đi xuống dạ dày dưới dạng những miếng lớn hơn, buộc dạ dày phải làm việc nhiều hơn và lâu hơn để tiêu hóa. Điều này có thể làm tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới, từ đó làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Ăn chậm và tập trung vào bữa ăn sẽ giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời giúp cơ thể và cả dạ dày được thư giãn hơn.