Phát hiện cơ chế mới khiến tế bào ung thư vú phát triển

Thanh Long
•
Thứ Tư, 05/08/2026

Một nghiên cứu mới vừa công bố trên tạp chí Cell Death & Differentiation đưa ra một cơ chế quan trọng khiến ung thư vú bộ ba âm tính (triple-negative breast cancer – TNBC) phát triển. Các nhà khoa học phát hiện trong vi môi trường quanh u tồn tại các đại thực bào có thể đóng vai trò định hướng các sợi thần kinh phát triển vào bên trong khối u, từ đó thúc đẩy khối u lớn nhanh hơn.

Tế bào ung thư vú phát triển. (Ảnh minh họa: Shutterstock)

Phát hiện này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa hệ miễn dịch, hệ thần kinh và ung thư mà còn gợi mở một hướng điều trị mới ngăn chặn sự hình thành mạng lưới thần kinh nuôi dưỡng khối u.

Ung thư vú bộ ba âm tính chiếm khoảng 10–15% số ca ung thư vú nhưng là một trong những thể bệnh nguy hiểm nhất. Do không biểu hiện thụ thể estrogen, progesterone và HER2 nên người bệnh không thể hưởng lợi từ nhiều liệu pháp điều trị đích hiện nay. Vì vậy, việc tìm ra những điểm yếu mới của khối u là mục tiêu các nhà khoa học theo đuổi.

Trong thành phần khối u không chỉ gồm các tế bào ung thư mà còn chứa nhiều mạch máu, tế bào miễn dịch và cả các sợi thần kinh. Càng có nhiều thần kinh xâm nhập vào khối u, ung thư thường càng phát triển mạnh và có tiên lượng xấu hơn.

Tuy nhiên, điều gì khiến các dây thần kinh mọc vào khối u?

Để tìm lời giải, nhóm nghiên cứu tại Đại học Oklahoma và các cộng sự đã sử dụng nhiều mô hình chuột mắc ung thư vú bộ ba âm tính. Họ tập trung vào đại thực bào, những tế bào miễn dịch vốn có nhiệm vụ dọn dẹp mô tổn thương và điều phối quá trình lành vết thương.

Kết quả cho thấy đại thực bào tiết ra một protein có tên là yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (brain-derived neurotrophic factor – BDNF). Bình thường, BDNF đóng vai trò hỗ trợ sự phát triển và tồn tại của tế bào thần kinh. Trong vi môi trường u, phân tử này trở thành tín hiệu thu hút các sợi thần kinh mọc vào bên trong khối u.

Khi loại bỏ nguồn BDNF từ các tế bào miễn dịch, khoảng 60% số chuột không còn hình thành được khối u. Những khối u còn lại cũng nhỏ hơn đáng kể, ít được thần kinh chi phối hơn và có mức độ ác tính thấp hơn so với nhóm đối chứng.

Nếu truyền trở lại những đại thực bào bình thường có khả năng tiết BDNF, mạng lưới thần kinh trong khối u được khôi phục và khối u tiếp tục phát triển. Điều này cho thấy đại thực bào không chỉ liên quan mà còn đóng vai trò thiết yếu trong việc thúc đẩy sự phát triển của thần kinh trong khối u.

Nhóm nghiên cứu cũng tiến hành một thí nghiệm khác nhằm làm giảm các dây thần kinh cảm giác quanh khối u. Kết quả cho thấy khi số lượng thần kinh giảm, tốc độ phát triển của ung thư cũng giảm rõ rệt. Điều này củng cố giả thuyết rằng các sợi thần kinh không chỉ hiện diện một cách thụ động mà thực sự góp phần nuôi dưỡng và hỗ trợ khối u phát triển.

Theo các tác giả, phát hiện này mở ra một con đường điều trị mới cho ung thư vú bộ ba âm tính: thay vì chỉ nhắm vào tế bào ung thư, có thể tác động vào những thành phần quanh u, đặc biệt là mối liên hệ giữa đại thực bào và thần kinh. Song, các kết quả hiện nay mới được thực hiện trên mô hình tiền lâm sàng. Để xác định liệu phương pháp này có thực sự mang lại lợi ích cho người bệnh hay không, vẫn cần thêm các nghiên cứu trên người và các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai.