Thời điểm tốt nhất để uống thực phẩm chức năng

Hóa ra, thời điểm sử dụng cũng là một “dưỡng chất” quan trọng. Hàng nghìn người duy trì thói quen uống thực phẩm chức năng đều đặn mỗi ngày. Nhưng vấn đề là, cụm từ “mỗi ngày” vẫn chưa đủ cụ thể.

Nguyên nhân là cơ thể con người vận hành theo những nhịp sinh học tự nhiên trong suốt 24 giờ. Các “đồng hồ sinh học” trong não bộ cũng như ở những cơ quan như đường ruột và gan giúp điều phối quá trình tiêu hóa, hấp thu và sử dụng dưỡng chất vào những thời điểm khác nhau trong ngày. Vì vậy, nếu dùng thực phẩm chức năng không đúng thời điểm, hiệu quả mà chúng mang lại có thể bị suy giảm.

Cơ thể vận hành theo đồng hồ sinh học

Nhiều hệ thống trong cơ thể hoạt động theo nhịp sinh học hằng ngày, bao gồm cả các gen và hệ vi sinh vật của con người sống trong đường ruột. Những nhịp sinh học này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa tình trạng viêm và duy trì sức khỏe tổng thể.

“Đồng hồ sinh học” trung tâm của cơ thể nằm trong não bộ, nhưng nhiều cơ quan khác, bao gồm gan, đường ruột và tuyến tụy, cũng có những đồng hồ sinh học riêng. Các đồng hồ sinh học ngoại vi này giúp phối hợp các chức năng sinh lý diễn ra nhịp nhàng trong suốt cả ngày. Chẳng hạn, khả năng dung nạp glucose thường cao hơn vào ban ngày và giảm xuống vào ban đêm; hormone melatonin tăng lên vào buổi tối để chuẩn bị cho giấc ngủ; trong khi cortisol đạt đỉnh vào buổi sáng.

Chính vì những nhịp sinh học này mà thời điểm chúng ta ăn uống hoặc sử dụng thực phẩm chức năng rất quan trọng, bởi nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo những cách khác nhau. Các nhà khoa học ngày càng quan tâm đến lĩnh vực nghiên cứu này, được gọi là “dinh dưỡng theo nhịp sinh học”.

Dùng thực phẩm chức năng đúng thời điểm

Thực phẩm chức năng phát huy hiệu quả tốt nhất khi thời điểm sử dụng phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể. Các nghiên cứu và kinh nghiệm lâm sàng cho thấy những loại thực phẩm chức năng phổ biến nhất nên được sử dụng như sau:

Buổi sáng

Vitamin B2

Vitamin B2 nên được uống vào buổi sáng.

Việc bổ sung vitamin B2 vào buổi sáng có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Nguyên nhân có thể là do vitamin này hỗ trợ hoạt động của một protein đồng hồ sinh học có tên là CRY2, giúp điều hòa nhịp sinh học nội tại của cơ thể. Ở người khỏe mạnh, nồng độ CRY2 thường đạt đỉnh vào buổi sáng. Vì vậy, việc sử dụng vitamin B2 vào thời điểm này có thể hỗ trợ tốt hơn cho các nhịp sinh học bình thường liên quan đến hoạt động của tim, sửa chữa mạch máu và chuyển hóa.

Sắt

Sắt là một trong những dưỡng chất đặc biệt nhạy cảm với thời điểm sử dụng cũng như các yếu tố đi kèm. Sắt nên được uống vào buổi sáng, cách xa bữa ăn hoặc cà phê, đồng thời dùng cùng một nguồn vitamin C, chẳng hạn như nước cam, để tăng khả năng hấp thu.

Việc uống sắt vào buổi chiều thay vì buổi sáng có thể làm giảm khoảng 37% lượng sắt được hấp thu. Uống vitamin C cùng với sắt có thể làm tăng khả năng hấp thu khoảng 30%, trong khi uống sắt cùng cà phê có thể làm giảm khả năng hấp thu tới 54%. Nếu uống sắt cùng bữa sáng và cà phê, khả năng hấp thu có thể giảm tới 66%, ngay cả khi bữa ăn có chứa vitamin C.

Một số thực phẩm như sô-cô-la, ngũ cốc và các loại đậu cũng có thể cản trở quá trình hấp thu sắt của cơ thể. Vì vậy, cần lưu ý thời điểm sử dụng sắt để đạt hiệu quả tối ưu. Ngoài ra, nên cách ít nhất một giờ giữa việc uống sắt với các khoáng chất như canxi, kẽm hoặc magiê. Tương tự, sắt cũng nên được dùng cách xa một số loại thuốc nhất định, bao gồm levothyroxine và một số thuốc kháng sinh, để tránh làm giảm khả năng hấp thu hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Ban ngày

Vitamin D

Vitamin D nên được sử dụng vào đầu ngày. Do vitamin D là một vitamin tan trong chất béo nên việc dùng cùng các thực phẩm chứa chất béo như cá béo, các loại hạt hoặc bơ đậu phộng có thể giúp cơ thể hấp thu tốt hơn, bà Vanessa King, chuyên gia dinh dưỡng được cấp chứng chỉ hành nghề, chia sẻ với The Epoch Times. Bà cũng lưu ý rằng việc sử dụng vitamin D quá muộn trong ngày có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Vitamin D có thể tương tác với một số loại thuốc, bao gồm orlistat, statin, corticosteroid và thuốc lợi tiểu nhóm thiazide. Vì vậy, những người đang sử dụng các loại thuốc này nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi bổ sung vitamin D, bà King cho biết

Omega-3

Các axit béo omega-3 nên được sử dụng cùng bữa ăn chính trong ngày. Bác sĩ Sunil Kumar, chuyên gia tư vấn Y học Lối sống được chứng nhận, cho biết với The Epoch Times rằng chất béo trong khẩu phần ăn giúp cơ thể hấp thu omega-3 hiệu quả hơn, đồng thời làm giảm vị tanh còn đọng lại sau khi sử dụng, một tác dụng phụ khiến nhiều người cảm thấy khó chịu.

Omega-3 cũng có tác dụng làm loãng máu ở mức độ nhẹ. Vì vậy, những người đang dùng thuốc chống đông máu nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng liều cao (trên 3 gram mỗi ngày).

Buổi tối

Vitamin B6 và folate

Mặc dù đều thuộc nhóm vitamin B, vitamin B6 và folate, khác với vitamin B2, dường như phát huy hiệu quả tốt hơn khi được sử dụng vào buổi tối. Việc bổ sung hai dưỡng chất này vào buổi tối có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch thấp hơn.

Một nguyên nhân có thể là vào thời điểm này, cơ thể đặc biệt cần serotonin để tổng hợp melatonin. Vitamin B6 tham gia vào quá trình tổng hợp serotonin, trong khi folate hỗ trợ bước cuối cùng trong quá trình sản xuất melatonin. Do đó, việc sử dụng các dưỡng chất này vào buổi tối có thể góp phần điều hòa giấc ngủ, nhịp sinh học, tình trạng stress oxy hóa và chức năng tim mạch.

Vitamin C

Một nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 27.000 người cho thấy việc sử dụng vitamin C vào buổi tối có thể mang lại lợi ích.

Vitamin C giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do quá trình oxy hóa và tình trạng viêm. Nhiều quá trình liên quan đến stress oxy hóa và phản ứng viêm diễn ra theo nhịp sinh học hằng ngày. Phần lớn các chất chống oxy hóa và tế bào miễn dịch trong cơ thể thường đạt mức hoạt động cao nhất vào ban đêm hoặc ngay trước khi trời sáng. Do đó, việc bổ sung vitamin C vào buổi tối có thể hỗ trợ tốt hơn cho các cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể trong giai đoạn này.

Ban đêm

Magiê

Magiê nên được sử dụng vào buổi tối, khoảng một đến hai giờ trước khi đi ngủ, khi cơ thể bắt đầu chuyển sang trạng thái thư giãn và nghỉ ngơi. Dưỡng chất này có thể giúp cơ thể thư giãn và hỗ trợ giấc ngủ ngon.

Magiê có thể được sử dụng cùng hoặc không cùng thức ăn. Tuy nhiên, bà Vanessa King khuyến nghị nên dùng cùng một bữa ăn nhẹ hoặc bữa phụ nếu magiê gây khó chịu cho dạ dày.

Theo bác sĩ Sunil Kumar, magiê có thể tương tác với một số loại thuốc. Chẳng hạn, nó có thể làm ảnh hưởng đến hiệu quả của các thuốc bisphosphonate (được sử dụng trong điều trị loãng xương), một số thuốc kháng sinh như tetracycline và fluoroquinolone, cũng như thuốc lợi tiểu. Ngược lại, một số loại thuốc khác, chẳng hạn thuốc điều trị trào ngược axit hoặc loét dạ dày tá tràng, có thể làm giảm khả năng hấp thu magiê của cơ thể.

Ngoài ra, việc sử dụng liều cao các chế phẩm bổ sung kẽm cũng có thể làm ảnh hưởng đến khả năng sử dụng magiê của cơ thể.

Ông Kumar khuyến cáo: “Để bảo đảm an toàn, nên dùng magiê cách các loại thuốc này ít nhất hai giờ”.

Việc sử dụng đồng thời nhiều loại thực phẩm chức năng đôi khi có thể khiến tổng lượng dưỡng chất vượt quá nhu cầu thực tế của cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến khả năng hấp thu hoặc làm tăng nguy cơ tương tác với thuốc. Để tránh điều này, bạn nên rà soát lại tất cả các sản phẩm đang sử dụng và cân nhắc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Mặc dù lựa chọn đúng thời điểm có thể giúp tối ưu hóa hiệu quả của thực phẩm chức năng hơn nhưng điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi bạn duy trì việc sử dụng đều đặn. Tính nhất quán vẫn là yếu tố hàng đầu và lịch trình tốt nhất chính là lịch trình mà bạn có thể duy trì lâu dài.

Bà King cho biết: “Thời điểm tốt nhất là thời điểm bạn có thể nhớ sử dụng chúng đều đặn, từ đó hình thành một thói quen ổn định và bền vững”.

Theo The Epoch Times