Mỹ: Ảnh vệ tinh Trung Quốc liên quan vụ tấn công căn cứ ở Jordan khiến 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng
- Cao Vân
- •
Theo Wall Street Journal ngày 11/9, các quan chức Mỹ cho biết Iran đã nhận được ảnh vệ tinh độ phân giải cao về một căn cứ Mỹ ở Jordan từ các thực thể Trung Quốc trước khi tấn công căn cứ này hồi tháng 7. Mỹ đã xác định các ảnh đó có liên quan đến vụ tấn công khiến ba quân nhân Mỹ thiệt mạng.
Giới chức Mỹ cho rằng đây là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy sự hỗ trợ của Bắc Kinh đối với Iran trong thời chiến đã góp phần gây ra hậu quả chết người cho quân đội Mỹ. Tuy nhiên, Washington không công bố danh tính thực thể Trung Quốc cung cấp ảnh và cũng không cáo buộc chính quyền Bắc Kinh trực tiếp tham gia cuộc tấn công. Iran được cho là đã tiếp cận các ảnh này cả trước lẫn sau vụ việc.
Tên lửa Iran đánh trúng khu nhà ở
Ngày 17/7, tên lửa đạn đạo của Iran đánh trúng một khu nhà ở tại Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti, ở đông bắc Jordan, khi các quân nhân Mỹ đang ngủ bên trong. Vụ tấn công khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bốn người khác bị thương.
Các quan chức Mỹ cho biết Iran cũng tấn công máy bay có người lái và không người lái trong căn cứ. Đây là một trong ba vụ phóng tên lửa nhắm vào căn cứ trong vòng 24 giờ và là vụ đầu tiên gây thương vong chết người cho quân đội Mỹ kể từ lệnh ngừng bắn tháng 4.
Chưa đầy ba ngày sau vụ tấn công, Iran công bố ảnh vệ tinh độ phân giải cao cho thấy ba khu vực trong căn cứ bị hư hại. Phân tích ảnh vệ tinh công khai có độ phân giải thấp hơn cho thấy hơn 20 tòa nhà tại ba khu vực này bị ảnh hưởng.
Mỹ từng cảnh báo Bắc Kinh
Trước vụ tấn công nhiều tháng, các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo Trung Quốc rằng doanh nghiệp Trung Quốc đang cung cấp ảnh vệ tinh cho Iran. Theo cảnh báo của Mỹ, những ảnh này có thể bị sử dụng để xác định và nhắm mục tiêu vào nhân sự cùng tài sản Mỹ ở Trung Đông.
Tháng 5, Mỹ trừng phạt ba công ty Trung Quốc là MizarVision, Earth Eye và Chang Guang Satellite Technology. Washington cáo buộc các doanh nghiệp này cung cấp, thu thập hoặc công bố ảnh vệ tinh mà Iran có thể dùng để theo dõi các mục tiêu quân sự Mỹ.
Trước đó, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cáo buộc Chang Guang cung cấp ảnh vệ tinh nhằm trực tiếp hỗ trợ lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen tiến hành các cuộc tấn công. Sau vụ tấn công ngày 17/7, quan chức Mỹ tiếp tục nêu vấn đề các ảnh vệ tinh liên quan với phía Trung Quốc, nhưng phía Trung Quốc được cho là bác bỏ và yêu cầu Mỹ đưa ra bằng chứng.
Năng lực nhắm mục tiêu của Iran
Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, Mỹ đã tấn công radar, vệ tinh và các thiết bị khác của Iran, làm suy yếu khả năng nắm bắt tình hình chiến trường của Tehran. Khi đó, Iran thường đánh trúng những nơi ít giá trị quân sự hoặc không có mục tiêu quan trọng, cho thấy nước này thiếu thông tin chính xác về các căn cứ Mỹ.
Tuy nhiên, quan chức Mỹ nói khả năng chọn và xác định mục tiêu của Iran dường như đã được cải thiện từ mùa hè năm nay. Cựu chuyên gia phân tích CIA Jim Lamson nhận định ảnh vệ tinh mới, độ phân giải cao từ phía Trung Quốc có thể giúp Iran theo dõi các thay đổi mới nhất tại căn cứ, từ đó chọn các mục tiêu tạo tác động lớn hơn.
Ảnh chụp sau đòn tấn công cũng có thể giúp Iran đánh giá thiệt hại để quyết định có tiếp tục tấn công hay không và nên nhắm vào đâu. Tuy vậy, các chuyên gia nhận định ảnh vệ tinh Trung Quốc có lẽ chỉ là một trong nhiều nguồn tình báo của Iran, bên cạnh vệ tinh riêng, tình báo con người và dữ liệu hoặc ảnh vệ tinh từ Nga.
Lo ngại về hải quân Mỹ
Wall Street Journal cho biết ảnh vệ tinh chỉ là một phần trong các công nghệ và dữ liệu Trung Quốc mà Iran sử dụng; các phần khác được đề cập gồm dịch vụ định vị cùng linh kiện cho máy bay không người lái và tên lửa. Theo ông Jim Lamson, tổng hợp những yếu tố này có thể nâng đáng kể năng lực tấn công tầm xa của Iran.
Giới chức Mỹ cũng lo ngại Trung Quốc có thể hỗ trợ Iran theo dõi các tài sản hải quân Mỹ. Trong những ngày gần đây, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo về phía một tàu sân bay Mỹ và các tàu chiến khác; Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ nói các cuộc tấn công đều thất bại, nhưng một số tình huống được mô tả là rất nguy hiểm và năng lực Iran nhắm mục tiêu vào tàu đang di chuyển có dấu hiệu cải thiện.
Phát hiện này xuất hiện trong thời điểm quan hệ Mỹ–Trung nhạy cảm, khi Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến tổ chức thượng đỉnh vào ngày 24/9.
Nga hỗ trợ dự án tên lửa
Bên cạnh tình báo vệ tinh, cuộc điều tra của Financial Times cho biết Nga đã bí mật hỗ trợ Iran phát triển công nghệ tên lửa hành trình siêu vượt âm hoặc siêu thanh nhằm đe dọa tàu sân bay và tàu chiến Mỹ. Dự án bí mật mang mật danh C430L được cho là bắt đầu từ năm 2023 và kéo dài trong giai đoạn chiến sự Mỹ–Israel–Iran.
Các chuyên gia tên lửa giàu kinh nghiệm của Nga tham gia hỗ trợ Iran phát triển động cơ ramjet, loại động cơ cho phép tên lửa hành trình duy trì bay ở tốc độ gấp nhiều lần tốc độ âm thanh. Công nghệ này nhiều khả năng được hướng tới cho tên lửa hành trình chống hạm và tấn công mặt đất; do bay nhanh và ở độ cao thấp, chúng rút ngắn thời gian phát hiện và đánh chặn của hệ thống phòng không, phòng thủ tên lửa.
Báo cáo cho biết Iran đã chế tạo và thử bay hệ thống động cơ ramjet. Các kỹ sư Nga được nói là đã phân tích dữ liệu thử nghiệm và đặt câu hỏi chi tiết về hệ thống nhiên liệu, độ ổn định cháy, cửa hút khí và vòi phun động cơ, nhằm hỗ trợ Iran khắc phục lỗi và cải tiến thiết kế.
Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy tên lửa hành trình siêu thanh được phát triển với hỗ trợ của Nga đã được triển khai. Nếu làm chủ công nghệ này, Iran có thể sở hữu một hệ thống vũ khí chiến lược mới, tạo thêm mối đe dọa cho hải quân Mỹ.
Xem thêm
Từ khóa Jordan xung đột Mỹ Iran Vệ tinh Trung Quốc Mỹ tấn công Iran
