Mỹ đưa vũ khí laser tiến gần chiến trường, cuộc chiến tương lai sắp thay đổi?
- Ngô Úy
- •
Vũ khí laser (tia laser) đang dần bước ra khỏi phòng thí nghiệm và tiến tới triển khai thực chiến. Chuyên gia phòng thủ tên lửa Tom Karako thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) đã phân tích chi tiết những thay đổi hiện nay, hiệu quả thực tế của vũ khí laser và lý do chúng không thể thay thế tên lửa.
Trong nhiều thập kỷ, vũ khí laser luôn là một trong những mục tiêu công nghệ tham vọng nhất của Lầu Năm Góc, với viễn cảnh sử dụng tốc độ ánh sáng để bắn hạ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa đối phương mà không phải tiêu tốn những tên lửa đánh chặn đắt đỏ.
Sau nhiều năm thử nghiệm cùng không ít trở ngại, Lục quân Mỹ hiện chuẩn bị thực hiện một bước đi quan trọng, biến ý tưởng này thành hiện thực.
Lục quân sắp hoàn tất hợp đồng cho chương trình “Vũ khí laser năng lượng cao bền bỉ” (E-HEL). Nếu được triển khai theo kế hoạch, đây sẽ là hệ thống vũ khí laser đầu tiên của Lục quân Mỹ có khả năng tác chiến bền bỉ.
Chiến tranh hiện đại đang xuất hiện một hình thái mới: những UAV giá rẻ có thể áp đảo các hệ thống phòng không truyền thống, buộc quân đội phải tiêu tốn các tên lửa đánh chặn có giá từ hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD mỗi quả. Nếu được triển khai thành công, E-HEL sẽ đánh dấu một bước tiến quan trọng của quân đội Mỹ trong việc đối phó với mối đe dọa UAV, cung cấp một phương án mới thay vì chỉ phụ thuộc vào các vũ khí động năng truyền thống đắt tiền.
Tháng 7 năm nay, Trung tướng Frank Lozano, người phụ trách mua sắm trang bị của Lục quân Mỹ, cho biết Lục quân đang đàm phán hợp đồng với công ty AeroVironment về chương trình E-HEL. Ông mô tả đây là chương trình chính thức đầu tiên của Lục quân nhằm phát triển một hệ thống vũ khí laser năng lượng cao. Ông cho biết công nghệ này đã thể hiện “tiềm năng và năng lực rất lớn” trong các cuộc thử nghiệm tại Bãi thử Tên lửa White Sands ở bang New Mexico.
Một nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Fox News Digital rằng Lục quân Mỹ sắp hoàn tất hợp đồng, dù các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra và chưa có quyết định cuối cùng.
Động thái của Lục quân Mỹ không phải là một nỗ lực đơn lẻ. Tháng 7, Không quân Mỹ tiết lộ đang triển khai các hệ thống vũ khí laser nhỏ gọn tại nhiều địa điểm ở nước ngoài để phòng chống UAV. Trong khi đó, Hải quân Mỹ đã nhiều năm thử nghiệm hệ thống “Laser năng lượng cao và hệ thống quang học tích hợp gây lóa và giám sát” (HELIOS) trên các tàu khu trục, đồng thời từng bước tích hợp vũ khí laser năng lượng định hướng vào hoạt động tác chiến của hạm đội.
Nhìn tổng thể, những tiến triển này cho thấy sau hàng chục năm nghiên cứu và đầu tư hàng chục tỷ USD, Lầu Năm Góc đang bước vào một giai đoạn mới trong lĩnh vực vũ khí laser năng lượng định hướng.
Không chỉ Mỹ theo đuổi công nghệ này. Israel đã bắt đầu triển khai hệ thống phòng không laser “Iron Beam” (Tia Sắt). Hệ thống được phát triển với sự hỗ trợ lớn của Mỹ, nhằm đánh chặn rocket, đạn cối và UAV. Trung Quốc cũng đang phát triển các hệ thống laser và vũ khí chống UAV.
“Trọng tâm hiện nay không còn chỉ nằm ở bản thân công nghệ laser.” Tom Karako, Giám đốc Chương trình Phòng thủ Tên lửa của CSIS, nói với Fox News Digital. Theo ông, “điều thực sự biến nó thành một hệ thống vũ khí có thể sử dụng được là một loạt yếu tố khác”, từ việc bảo đảm thiết bị có thể hoạt động trong điều kiện bụi bẩn, nhiệt độ cao và thời tiết khắc nghiệt, cho đến xây dựng học thuyết tác chiến, đào tạo nhân sự vận hành và bảo trì hệ thống trên chiến trường. Tất cả đều đóng vai trò quan trọng.
Ngoài ra, do tia laser vẫn tiếp tục truyền đi sau khi xuyên qua mục tiêu dự kiến, quân đội phải bảo đảm tia laser không vô tình chiếu vào vệ tinh hoặc các phương tiện bay khác. Đây cũng là một trong những lý do khiến việc đưa công nghệ này vào thực chiến phức tạp hơn nhiều so với việc đơn thuần chế tạo một laser có công suất lớn.
Mặc dù vũ khí laser ngày càng tiến gần đến khả năng triển khai thực chiến, chúng khó có thể thay thế hoàn toàn các hệ thống phòng thủ tên lửa truyền thống.
Khác với tên lửa có thể bay vượt đường chân trời để tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa, vũ khí laser chủ yếu là vũ khí tầm nhìn thẳng, nghĩa là chúng chỉ có thể tấn công những mục tiêu nằm trong phạm vi mà hệ thống có thể trực tiếp “nhìn thấy”.
“Khi UAV tiến gần ngay phía trên đầu, nó rất hiệu quả”, Karako nói. “Nhưng để thực hiện các cuộc tấn công ngoài tầm nhìn thì rất khó”.
Do đó, laser có khả năng trở thành một lớp phòng thủ bổ sung trong mạng lưới phòng không của Lầu Năm Góc, thay vì thay thế các tên lửa đánh chặn động năng. Khi đối phó với các mối đe dọa từ xa hoặc trong điều kiện môi trường bất lợi, quân đội vẫn cần dựa vào tên lửa. Trong khi đó, laser có thể đặc biệt hiệu quả khi đối phó với UAV và các mối đe dọa trên không khác đã xâm nhập vào khu vực phòng thủ.
Lục quân Mỹ cũng đang phát triển một loại tên lửa chống UAV thế hệ mới, với chi phí mỗi tên lửa đánh chặn dự kiến dưới 150.000 USD. Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm mở rộng các phương án chống UAV có chi phí thấp.
Công nghệ laser chỉ là một phần trong chiến lược phát triển vũ khí năng lượng định hướng mà Lầu Năm Góc đang thúc đẩy mạnh mẽ. Quân đội Mỹ cũng đang thử nghiệm các hệ thống vi sóng công suất cao, chẳng hạn hệ thống Leonidas của công ty Epirus, nhằm đối phó với một trong những mối đe dọa phát triển nhanh nhất trên chiến trường: bầy UAV giá rẻ.
Khác với các tên lửa đánh chặn động năng, hệ thống vi sóng công suất cao sử dụng năng lượng điện từ dạng xung, có khả năng đồng thời gây nhiễu thiết bị điện tử của nhiều UAV ở gần nhau.
Lầu Năm Góc cũng đang đầu tư vào công nghệ tần số vô tuyến, có khả năng gây nhiễu liên lạc giữa UAV và người điều khiển hoặc làm gián đoạn tín hiệu định vị vệ tinh, từ đó có thể khiến UAV mất kiểm soát.
Xem thêm
Từ khóa Vũ khí laser Quân đội Mỹ vũ khí Mỹ
