Mỹ phản đối doanh nghiệp Trung Quốc tham gia khai thác cảng lớn nhất Brazil

Lâm Yến
•
Thứ Ba, 17/03/2026

Các nhà ngoại giao cấp cao hàng đầu của Mỹ công khai phản đối việc doanh nghiệp Trung Quốc giành được quyền vận hành bến cảng tại cảng biển lớn nhất Brazil là cảng Santos.

Quang cảnh tại cảng Santos, São Paulo, Brazil, ngày 23/9/2025. (Ảnh: ByDroneVideos/Shutterstock)

Tổng lãnh sự Mỹ tại São Paulo, ông Kevin Murakami, nói với các lãnh đạo ngành cảng biển Brazil rằng ông không muốn các doanh nghiệp Trung Quốc giành được quyền nhượng quyền khai thác trong 25 năm đối với bến container của cảng Santos, và cho biết cơ sở này có tầm quan trọng mang tính chiến lược.

Theo báo cáo của tờ Folha de S.Paulo địa phương, ba doanh nhân cấp cao cho biết, ông Murakami đã phát biểu tại một sự kiện do tập đoàn truyền thông Grupo A Tribuna của cảng Santos tổ chức hôm 5/3 rằng, các cảng biển của Brazil “không nên rơi vào tay những bên (thực thể) không được hoan nghênh”.

Ông Murakami nói với những người tham dự rằng, bến cảng này có ý nghĩa chiến lược đối với Mỹ, đặc biệt là trong cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức.

Phát biểu của ông Murakami được hiểu rộng rãi là một lời cảnh báo nhắm vào các doanh nghiệp Trung Quốc. Hiện không có công ty Mỹ nào tham gia đấu thầu dự án này.

Lãnh sự quán Mỹ thừa nhận rằng Washington bày tỏ lo ngại về sự tham gia của Bắc Kinh trong cuộc đấu thầu các cảng trọng yếu của Brazil, cho rằng vấn đề này liên quan đến “chủ quyền, an ninh, cạnh tranh và ảnh hưởng chiến lược”, nhưng phủ nhận việc gây sức ép hay can thiệp vào Brazil.

Sự việc này được xem là mặt trận mới trong cuộc tranh giành quyền kiểm soát hạ tầng và cảng biển tại Mỹ Latinh giữa Mỹ và Trung Quốc. Chính quyền Trump trước đây từng công khai bày tỏ bất đồng đối với các khoản đầu tư của phía Trung Quốc vào cảng Chancay ở Peru và kênh đào Panama.

Bến cảng dự kiến mang tên “Tecon Santos 10” sẽ bổ sung năng lực xử lý thêm 3,25 triệu TEU, giúp thứ hạng thông quan container trên toàn cầu hằng năm của Brazil tăng từ vị trí thứ 45 lên vị trí thứ 15.

Kế hoạch này có thời hạn hợp đồng 25 năm, với mức đầu tư tối thiểu 6,4 tỷ real (khoảng 1,1 tỷ đô la Mỹ), mức đặt cọc ban đầu là 500 triệu real (khoảng 95 triệu đô la Mỹ).

Doanh nghiệp Trung Quốc từ lâu đã dành sự quan tâm sâu sắc tới dự án bến cảng này. Tập đoàn nhà nước Trung Quốc COSCO Shipping đã tổ chức họp trực tuyến với quan chức Brazil vào năm 2025, bày tỏ ý muốn tham gia đấu thầu. Một doanh nghiệp Trung Quốc khác là China Merchants Port cũng đã cử phó tổng giám đốc sang Brasília vào đầu năm 2026 để đàm phán về vấn đề này.

Trước đó, Tòa Thẩm kế Liên bang Brazil và cơ quan quản lý cảng đã thiết lập quy tắc đấu thầu hai giai đoạn nhằm loại trừ các nhà khai thác bến cảng hiện hữu, quy tắc này đã làm dấy lên các cuộc phản đối và kiện tụng từ phía COSCO cùng các doanh nghiệp khác, cho rằng động thái này kìm hãm cạnh tranh, làm giảm nguồn thu tài chính của Brazil.

COSCO nắm giữ cổ phần trong một quỹ đầu tư nắm cổ phần thiểu số liên quan đến bến cảng hiện hữu tại Santos, với tỷ lệ sở hữu dưới 5%.

Được biết, các nhà thầu tiềm năng khác quan tâm đến quyền vận hành cảng này còn bao gồm nhà khai thác cảng Philippines ICTSI, tập đoàn cảng quốc tế PSA của Singapore, JBS Terminais của Brazil, cùng một số quỹ đầu tư có chủ quyền của các nước Ả Rập.

Do tranh chấp và thay đổi quy tắc, hoạt động đấu thầu tại cảng Santos sẽ được lùi sang nửa cuối năm 2026. Chính phủ Brazil cho biết có thể sẽ rà soát lại các quy định hạn chế đối với các công ty vận tải biển.