Nguồn tin: Mỹ chuẩn bị cấm nhập khẩu bộ thu phát quang do Trung Quốc sản xuất

Lý Tư Tề
•
Thứ Tư, 05/08/2026

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đang soạn thảo lệnh cấm nhằm ngăn các trung tâm dữ liệu tại Mỹ nhập khẩu bộ thu phát quang do Trung Quốc sản xuất, trong nỗ lực bảo vệ hạ tầng công nghệ trọng yếu và ngăn các công ty Trung Quốc đánh cắp dữ liệu, cài phần mềm độc hại hoặc can thiệp vào hoạt động của các trung tâm dữ liệu.

Trụ sở Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ tại Washington, D.C., vào ngày 15/2/2015. (Ảnh: Mark Van Scyoc/Shutterstock)

Bốn nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Reuters rằng chính quyền Trump đang soạn một lệnh cấm, dự kiến ngăn nhập khẩu các bộ thu phát quang thế hệ mới do Trung Quốc sản xuất. FCC đang hoàn thiện công tác chuẩn bị cho biện pháp này, với hy vọng có thể công bố trong năm nay và có hiệu lực chính thức sau khi ban hành. Do đây là chủ đề nhạy cảm, các nguồn tin yêu cầu ẩn danh, đồng thời cho biết FCC vẫn có thể sửa đổi, thậm chí gác lại biện pháp hạn chế này.

Đây là ví dụ mới nhất cho thấy chính quyền Trump tìm cách hạn chế sản phẩm Trung Quốc thâm nhập các ngành công nghiệp mũi nhọn của Mỹ, tránh để các sản phẩm này trở thành một phần của chuỗi cung ứng. Khi Mỹ bắt đầu trừng phạt mạnh tay Huawei, thiết bị viễn thông của hãng này đã được triển khai sâu trong hạ tầng Mỹ, khiến việc tháo gỡ sau đó diễn ra chậm chạp, tốn kém và không thể hoàn tất triệt để.

Biện pháp mà chính quyền Trump đang cân nhắc nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc đánh cắp dữ liệu, cài phần mềm độc hại hoặc làm gián đoạn hoạt động của các trung tâm dữ liệu ở Mỹ. Trung tâm dữ liệu là hạ tầng cốt lõi cho năng lực dữ liệu, điện toán và AI; đây là nơi lưu trữ và xử lý cả dữ liệu chính phủ lẫn bí mật thương mại. Một trung tâm dữ liệu mạnh là nền tảng cho dịch vụ đám mây, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.

Bộ thu phát quang, còn gọi là bộ thu phát sợi quang, được dùng rộng rãi trong trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, Internet vạn vật và giám sát an ninh. Là một bộ phận mạng, nó nằm ở vị trí then chốt trong việc truyền dữ liệu: chuyển tín hiệu điện sang tín hiệu quang rồi chuyển ngược lại. Không có bộ thu phát quang, dữ liệu sẽ không thể được truyền với tốc độ cao qua cáp quang

Hiện Trung Quốc là nguồn cung lớn nhất thế giới đối với bộ thu phát quang tốc độ cao, với thị phần rất lớn. Các doanh nghiệp tiêu biểu gồm Innolight, Eoptolink và Accelink. Trong đó, Innolight đã bị chính phủ Mỹ đưa vào danh sách doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Trung Quốc trong tháng 6 năm nay, do có liên hệ sở hữu gián tiếp với Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước Trung Quốc (SASAC) và liên hệ trực tiếp với Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT). Danh sách doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Trung Quốc thường bị xem là dấu hiệu báo trước các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt hơn sau đó.

Các doanh nghiệp Mỹ liên quan có năng lực nghiên cứu và phát triển rất mạnh, như Lumentum, Coherent và Applied Optoelectronics, nhưng xét về quy mô cung ứng tổng thể vẫn còn thua các công ty Trung Quốc. Các doanh nghiệp Nhật Bản và Đài Loan có ưu thế công nghệ trong linh kiện quang học, đóng gói và một số mô-đun, là bộ phận quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng quy mô thị trường nhìn chung nhỏ hơn.

Một báo cáo của Foundation for American Innovation cho biết Coherent và Lumentum tuy có công nghệ cạnh tranh, nhưng năng lực sản xuất hiện tại vẫn chưa đủ để thay thế hoàn toàn các nhà cung cấp Trung Quốc. Báo cáo cũng chỉ ra rằng khoảng 90% doanh thu của Innolight đến từ thị trường ngoài Trung Quốc.

Tuy vậy, Mỹ đang nỗ lực tăng cường chuỗi cung ứng nội địa. Chẳng hạn, tháng 6 năm nay Coherent nhận được khoản hỗ trợ lên tới 50 triệu USD từ chính phủ Mỹ theo Đạo luật CHIPS and Science để mở rộng nhà máy wafer ở Texas, với mục tiêu tăng công suất linh kiện quang liên lạc cho AI. Ngoài ra, bản cập nhật cho nhà đầu tư của Coherent hồi tháng 3 cũng xếp bộ thu phát quang cho trung tâm dữ liệu AI là một trong những mảng tăng trưởng quan trọng nhất trong tương lai, đồng thời lên kế hoạch phát triển sản phẩm thế hệ tiếp theo.

Bài học từ việc thay thế thiết bị Huawei và ZTE

Theo dữ liệu FCC công bố trong tháng 6 năm nay, chỉ 42% nhà mạng tham gia chương trình trợ cấp đã hoàn tất việc tháo dỡ, thay thế và tiêu hủy thiết bị của Huawei và ZTE, trong khi chi phí thay thế cao hơn nhiều so với dự kiến. Các nguyên nhân chậm trễ chính mà FCC nêu gồm: mất thời gian xin giấy phép thi công, vấn đề chuỗi cung ứng, thiếu lao động, thời tiết xấu và chậm giao thiết bị thay thế.

Do sản phẩm Huawei có giá rẻ, nhiều nhà mạng nhỏ và vùng xa của Mỹ đã dùng thiết bị Huawei với số lượng lớn. Khi chính phủ Mỹ yêu cầu tháo dỡ toàn bộ, vấn đề không chỉ là ngân sách mà còn phải bảo đảm dịch vụ không bị gián đoạn trong quá trình thay thế. FCC từng cảnh báo rằng nếu khoản hỗ trợ của chính phủ không đủ, một số nhà mạng ở nông thôn thậm chí có thể phải ngừng hoạt động, ảnh hưởng đến liên lạc địa phương và dịch vụ khẩn cấp 911.

FCC ước tính tổng chi phí thay thế vào khoảng 4,98 tỷ USD, nhưng Quốc hội ban đầu chỉ phân bổ 1,9 tỷ USD, nên đã từng xuất hiện khoảng thiếu hụt 3,08 tỷ USD. Cho đến năm 2026, khi chính phủ Mỹ thu về hơn 3,5 tỷ USD từ cuộc đấu giá phổ tần AWS-3, trong đó tối đa khoảng 3,3 tỷ USD được dùng để bù vào quỹ cho kế hoạch tháo dỡ thiết bị viễn thông của Huawei và ZTE, khoảng trống này mới cơ bản được lấp đầy.

AWS là viết tắt của băng tần dịch vụ vô tuyến tiên tiến. AWS-3 là một nhóm phổ tần vô tuyến tầm trung, chủ yếu dùng cho liên lạc 5G. Các công ty viễn thông phải có quyền sử dụng phổ tần này thì mới có thể mở rộng năng lực mạng.

AWS-3 từng được đem đấu giá vào năm 2015, nhưng lúc đó có một số giấy phép không hoàn tất quá trình chuyển nhượng do tranh chấp về tư cách của bên trúng thầu và các vi phạm sau đó, nên vẫn nằm trong tay FCC. Năm 2024, Quốc hội Mỹ thông qua luật yêu cầu FCC phải đấu giá lại các giấy phép khả dụng này trong vòng 18 tháng.