Đặc phái viên phụ trách nhiệm vụ hòa bình Trung Đông của Tổng thống Donald Trump, ông Steve Witkoff, hôm thứ Ba (10/3) liên tiếp trả lời phỏng vấn nhiều cơ quan truyền thông. Trong đó, ông tiết lộ chi tiết về sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran và những bí mật hậu trường dẫn đến sự bùng nổ của cuộc chiến này.

Đặc phái viên Trung Đông của Tổng thống Donald Trump, ông Steve Witkoff, cho biết việc Iran từ chối từ bỏ lượng uranium làm giàu đủ để chế tạo 11 quả bom hạt nhân là nguyên nhân then chốt khiến quân đội Mỹ phát động chiến dịch quân sự “Cơn Cuồng nộ Sử thi”. (Ảnh: John Fredricks/ Epoch Times)

Nguy cơ then chốt: uranium làm giàu đủ chế tạo 11 quả bom hạt nhân

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Money Movers của CNBC, Witkoff đã kể chi tiết trải nghiệm của ông khi cùng ông Jared Kushner đến Trung Đông tiến hành vòng đàm phán cuối cùng trước khi chiến tranh nổ ra. Ông cho biết thái độ của phía đại diện Iran khi đó không chỉ cứng rắn mà còn mang tính đe dọa quân sự trực tiếp.

Vào thời điểm đó, Iran đã nắm trong tay 460 kg uranium làm giàu ở mức 60%. Ông Witkoff nhấn mạnh: “Mức làm giàu 60%, ngoài mục đích vũ khí hóa ra, tuyệt đối không có lý do nào cho mục đích dân sự”.

Trưởng đoàn đàm phán của Iran thậm chí đã khiêu khích trực tiếp phía Mỹ ngay tại bàn đàm phán: “Anh và tôi đều rõ, lượng vật liệu này đủ để chế tạo 11 quả bom hạt nhân, các anh tốt nhất nên nghiêm túc nhìn nhận điều đó”.

Iran khẳng định họ có “quyền làm giàu uranium không thể bị tước bỏ”, đồng thời tuyên bố rõ ràng sẽ không thông qua biện pháp ngoại giao để bàn giao bất kỳ cơ sở hạt nhân còn lại nào mà quân đội Mỹ chưa phá hủy trong chiến dịch “Nhát búa Nửa đêm” vào tháng 6/2025.

Ông Witkoff nói: “Ngay khoảnh khắc đó, chúng tôi xác định rằng họ hoàn toàn không có ý định đạt được thỏa thuận”.

Vì sao Trump phải hành động ngay lúc này

Trước câu hỏi của người dẫn chương trình CNBC về lo ngại của người dân Mỹ rằng chiến tranh có thể khiến giá dầu và giá cả leo thang, Witkoff đưa ra lời giải thích mạnh mẽ. Ông kêu gọi mọi người suy nghĩ: nếu hôm nay không hành động, một năm sau thế giới có thể phải đối mặt với một Iran sở hữu từ 30 đến 40 quả bom hạt nhân.

“Sự xuất hiện của một Triều Tiên thứ hai ở Trung Đông là điều không thể chấp nhận, và Tổng thống [Trump] nhận thức rất rõ điều đó.”

Ông Witkoff nói rằng lằn ranh đỏ mà ông Trump vạch ra là tuyệt đối không cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Đặc phái viên nhấn mạnh: “Hòa bình đến từ sức mạnh”. Ông cho rằng những chế độ như Iran chỉ hiểu một loại ngôn ngữ, đó là hậu quả nghiêm trọng khi không tuân theo cảnh báo.

Ông cũng nhắc đến trải nghiệm đầy xúc động khi cùng ông Trump đến căn cứ không quân Dover để đón linh cữu các binh sĩ hy sinh. Gia đình các binh sĩ đã nói với Tổng thống: “Đừng để họ hy sinh vô ích. Hãy hoàn thành chiến dịch này và loại bỏ mối họa này”.

Nội tình đàm phán đổ vỡ: Iran từ chối “chiêu bài” nhiên liệu miễn phí

Ông Witkoff tiết lộ với Fox News rằng phía Mỹ từng đưa ra những nhượng bộ lớn nhằm đạt được hòa bình, nhưng đã bị Iran từ chối.

Phía Mỹ từng đề nghị hỗ trợ Iran chuyển đổi chương trình hạt nhân sang mục đích hoàn toàn dân sự, thậm chí cam kết “cung cấp nhiên liệu hạt nhân miễn phí trong dài hạn”, với điều kiện Iran phải chấm dứt việc tự làm giàu uranium.

Tuy nhiên, phía Iran cho rằng đề nghị này là “sự xúc phạm đối với phẩm giá của họ”. Ông Witkoff nhận định đây chỉ là “một thủ đoạn” (subterfuge) mà Iran dùng để che giấu tham vọng theo đuổi vũ khí hạt nhân, với mục tiêu thay đổi hoàn toàn cán cân quyền lực ở Trung Đông.

Tình hình địa chính trị mới

Ông Witkoff nói với CNBC rằng nếu con trai của ông Khamenei kế vị và tiếp tục đường lối thần quyền cứng rắn, bảo thủ như cha mình, điều đó sẽ gây ra rất nhiều rắc rối cho chính quyền Trump.

Mối đe dọa từ Iran ngược lại khiến các quốc gia xung quanh cảm thấy cần đoàn kết chống lại, qua đó thúc đẩy việc mở rộng “Hiệp định Abraham”. Ông Witkoff tiết lộ hiện có nhiều quốc gia Trung Đông chủ động “tìm đến” để xin gia nhập thỏa thuận này, bởi vì “không ai muốn có một người hàng xóm như Iran”.