Phân tích: Xác định Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất, ông Trump muốn lôi kéo Nga

Lý Bình
•
Chủ Nhật, 22/03/2026

Sau khi chiến tranh Nga-Ukraine nổ ra, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhiều lần tìm cách thuyết phục Tổng thống Nga Vladimir Putin ngừng chiến, đồng thời chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, khiến một số đồng minh châu Âu không hài lòng. Bài phân tích mới nhất trên Politico cho rằng hành động của ông Trump thực chất nhằm đạt một mục tiêu chiến lược dài hạn: đối phó Trung Quốc, giúp trật tự toàn cầu giảm bớt phụ thuộc vào Bắc Kinh.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump (phải) cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin đến Căn cứ Liên hợp Elmendorf-Richardson vào ngày 15/8/2025 tại Anchorage, Alaska. (Ảnh: Andrew Harnik/ Getty Images)

Mỹ xác định Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất

Bài viết nêu rõ, chính quyền Trump cho rằng việc thuyết phục Nga ngừng chiến, đồng thời dùng các biện pháp kinh tế để kéo Moskva trở lại quỹ đạo phương Tây, cuối cùng có thể giúp trật tự toàn cầu giảm phụ thuộc Trung Quốc.

Điều này nghe có vẻ giống đánh cược, khiến người Ukraine bất an, nhưng thể hiện rõ Mỹ đã xác định mối đe dọa địa chính trị lớn nhất mà Mỹ và phương Tây phải đối mặt là Trung Quốc, chứ không phải Nga.

Đây cũng là lý do trong hơn 15 tháng đàm phán vừa qua, dù chưa đạt kết quả, và dù nhiều lần đe dọa rút khỏi bàn đàm phán không thành công, đội ngũ của ông Trump vẫn không từ bỏ, liên tục tìm kiếm đột phá. Một quan chức chính quyền Trump ẩn danh tiết lộ với Politico, tìm cách tăng cường hợp tác với Nga có thể thay đổi cán cân quyền lực đối với Trung Quốc.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định, khả năng thành công không cao. Quan chức Ukraine cũng cho rằng dùng biện pháp kinh tế để lôi kéo Nga trở lại phương Tây không hiệu quả; quá khứ đã từng thử, không những thất bại mà Nga còn phát động chiến tranh ở Ukraine. Điểm chung của Nga và Trung Quốc là đều căm ghét Mỹ, muốn tách rời họ khỏi nhau là điều khó khăn.

Bài viết nhấn mạnh, dù vậy, việc lôi kéo Nga vẫn phù hợp với chính sách ngoại giao rộng hơn của Mỹ nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Những hành động như lật đổ Tổng thống Venezuela Maduro, đẩy chính quyền Cuba tới bờ vực sụp đổ, nhiều lần ép Panama rút khỏi sáng kiến “Vành đai – Con đường” của Trung Quốc, cảnh báo Peru về thỏa thuận cảng sâu với Trung Quốc… đều nhằm giảm sự xâm nhập và ảnh hưởng của Trung Quốc ở Tây bán cầu.

Mỹ và các đồng minh gần đây tấn công Iran phối hợp, phá vỡ kế hoạch nhập khẩu dầu giá rẻ của Trung Quốc. Trung Quốc từng lợi dụng các lỗ hổng trong trừng phạt của Mỹ và cộng đồng quốc tế để nhập dầu chợ đen từ Venezuela, Iran và Nga với giá siêu rẻ, đôi khi thấp hơn giá thị trường khoảng 30 USD/thùng. Đến năm 2025, Iran cung cấp cho Trung Quốc hơn 13% lượng dầu, trong những năm qua mỗi năm nhập khẩu hơn 100 tỷ USD dầu từ Iran.

Bài viết cho biết, dù có báo cáo Nga-Iran chia sẻ thông tin tình báo, nhưng đối thoại Mỹ-Nga vẫn tiếp tục. Tuần trước, nhóm đặc sứ của Tổng thống gặp cố vấn cấp cao của ông Putin, phía Nga cho rằng cuộc gặp hiệu quả, phía Mỹ cho biết sẽ tiếp tục đối thoại. Đồng thời, ông Trump cũng yêu cầu Trung Quốc và một số nước hỗ trợ bảo đảm an toàn cho eo biển Hormuz.

Chiến lược dài hạn của Mỹ

Chiến lược An ninh Quốc gia công bố tháng 11 năm ngoái nhiều lần ám chỉ mối đe dọa từ Trung Quốc. Nhiều nghị sĩ lưỡng đảng Mỹ đều cho rằng Trung Quốc là mối đe dọa lâu dài nghiêm trọng nhất với Mỹ và thế giới. Ông Alexander Gray, cựu Chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời Trump và hiện là CEO của American Global Strategies, nhận định: lâu nay chiến lược của Mỹ là liên minh Trung-Nga không phù hợp với lợi ích Mỹ, cần tìm cách phân hóa họ, hoặc ít nhất hợp tác chiến thuật với bên ít đe dọa hơn.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ từng nói với Politico, hợp tác kinh tế Trung Quốc với các nước Mỹ Latin đe dọa an ninh Mỹ, và chính quyền Mỹ đang tìm cách giảm thiểu mối đe dọa này.

Nếu Nga trở thành bù nhìn của Trung Quốc, hậu quả nghiêm trọng

Ông Fred Fleitz, cựu Chánh văn phòng Hội đồng An ninh Quốc gia nhiệm kỳ đầu của ông Trump, hiện là Phó Chủ tịch Viện Chính sách Nước Mỹ Trên hết (America First Policy Institute), tiết lộ, ông Trump từng gây áp lực với ông Putin để chấm dứt chiến tranh, khôi phục quan hệ Nga-Mỹ và phương Tây, và hy vọng Nga tái gia nhập Nhóm G8.

Ông Fleitz nói, “Điều này cho thấy một mặt, ông Trump muốn tìm cách chấm dứt chiến tranh, sống hòa bình với Nga; mặt khác, ông nhận thấy liên minh Trung-Nga ngày càng mạnh là mối đe dọa lớn hơn nhiều so với chiến tranh Nga-Ukraine, nên ông luôn nỗ lực cải thiện quan hệ Mỹ-Nga để làm suy yếu hoặc phá vỡ liên minh này”.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cảnh báo, nếu Nga mãi trở thành chư hầu của Trung Quốc, đặc biệt khi quá phụ thuộc Bắc Kinh, sẽ không tốt cho Nga, Mỹ và châu Âu. Ông thừa nhận, phá vỡ liên minh Trung-Nga hoàn toàn không dễ, và từng nói chưa biết có thể tách Nga hoàn toàn khỏi Trung Quốc hay không.

Bài viết kết luận, ông Adam Savit, Giám đốc chính sách Trung Quốc tại Viện Chính sách Nước Mỹ Trên hết, nhận định: Nga cung cấp cho Trung Quốc lợi thế chiến lược, biên giới thân thiện, năng lượng và mở mặt trận thứ hai ở Ukraine, khiến liên minh Trung-Nga có thể làm phức tạp vị thế chiến lược của Trung Quốc. Nhưng Nga đang suy yếu nhanh chóng, trong quan hệ Trung-Nga luôn ở thế yếu, chỉ đóng vai trò rìa, không quyết định cạnh tranh Mỹ-Trung; trọng tâm chính của Mỹ vẫn ở Đông Á.

Một số ý kiến nghi ngờ khác, ông Craig Singleton, Giám đốc cấp cao Dự án Trung Quốc tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ, cho rằng: “Quan hệ Trung-Nga bền chặt, việc này tối đa cũng chỉ khiến Nga hợp tác chiến thuật hạn chế với Mỹ, chứ không hoàn toàn tách khỏi Trung Quốc.”

Phía Trung Quốc cũng tích cực kéo Nga về phía mình, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị gần đây khẳng định, thế giới thay đổi nhanh chóng và quan hệ Trung-Nga đã vượt qua nhiều thử thách.