Tầm nhìn từ 38 năm trước: Ông Trump từng đề xuất tiếp quản đảo Kharg
- Lộ Khắc
- •
Theo Washington Post, Tổng thống Mỹ Donald Trump tối thứ Sáu (13/3) tuyên bố Mỹ đã tiến hành không kích vào cơ sở xuất khẩu dầu quan trọng nhất của Iran – đảo Kharg.
Đảo Kharg nằm cách đất liền Iran khoảng 15 dặm và là trung tâm của nền kinh tế dầu mỏ Iran, với khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này được vận chuyển qua các cơ sở trên đảo. Cuộc tấn công có thể tiếp tục làm suy yếu nền kinh tế Tehran, bao gồm cả khả năng chính phủ chi trả cho chi tiêu quân sự.
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump cho biết Mỹ đã “hoàn toàn phá hủy mục tiêu quân sự – viên ngọc trên vương miện của Iran”.
Trên chuyến bay từ Washington tới Palm Beach, Florida, Trump nói: “Quân đội Iran cũng như tất cả những người có liên hệ với chế độ khủng bố này nên khôn ngoan mà hạ vũ khí xuống, cứu lấy phần còn lại của đất nước”.
Ông cũng cảnh báo rằng nếu Iran cản trở tàu thuyền đi qua Strait of Hormuz, Mỹ có thể thay đổi quyết định không tấn công các cơ sở dầu khí.
Theo báo cáo của Telegraph ngày 14/3, ngay từ năm 1988, khi còn là một doanh nhân bất động sản trẻ ở New York, ông Trump đã từng nhắc tới đảo Kharg trong một cuộc phỏng vấn với The Guardian.
Khi được hỏi về kế hoạch tương lai, ông nói có thể một ngày nào đó sẽ tranh cử tổng thống và cam kết sẽ giúp Mỹ lấy lại “sự tôn trọng” trên trường quốc tế. Khi nói về Iran, ông thẳng thắn:
“Họ luôn đánh bại chúng ta về mặt tâm lý, khiến chúng ta trông như một đám ngốc. Một khi binh sĩ hay tàu chiến của chúng ta bị tấn công, tôi sẽ hành động với đảo Kharg và trực tiếp chiếm lấy nó”.
Thời điểm đó, ông Trump trả lời phỏng vấn chủ yếu nhằm quảng bá cuốn sách của mình The Art of the Deal (Nghệ thuật Đàm phán), nên không giải thích chi tiết về chiến lược đối với đảo Kharg. Tuy nhiên, gần 40 năm sau, phát biểu này cho thấy ông đã sớm nhận thức về tầm quan trọng địa chính trị của khu vực Trung Đông.
Cuộc không kích lần này là lần đầu tiên quân đội Mỹ tấn công trực tiếp đảo Kharg, đồng thời cũng là bước mở rộng chiến dịch ném bom chung với Israel sau nửa tháng xung đột leo thang.
Ông Trump sớm nhận ra giá trị chiến lược của đảo Kharg
Phân tích của Telegraph cho rằng ý đồ chiến lược đằng sau cuộc không kích Kharg Island có thể là giành quyền kiểm soát hoàn toàn hòn đảo, qua đó cắt đứt năng lực xuất khẩu dầu của Iran, làm suy yếu nguồn thu tài chính và sức mạnh an ninh của nước này, trong khi không cần trực tiếp đưa quân Mỹ đổ bộ lên lãnh thổ Iran.
Xuất khẩu dầu từ đảo này chiếm gần 40% ngân sách của chính phủ Iran, vì vậy việc kiểm soát Kharg sẽ mang lại đòn bẩy đàm phán đáng kể cho Mỹ.
Cố vấn Nhà Trắng và Giám đốc điều hành của Hội đồng Ưu thế Năng lượng Quốc gia, Jarrod Agen cho biết việc kiểm soát đảo Kharg có thể bảo đảm dầu mỏ của Iran không rơi vào tay “những kẻ khủng bố”, đồng thời làm suy yếu năng lực tài chính của chính quyền Iran và tạo không gian chiến lược cho khả năng thay đổi chế độ trong tương lai.
Ngoài ra, việc Mỹ kiểm soát đảo Kharg còn có thể tạo sức ép chiến lược lâu dài đối với Trung Quốc, vì Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Việc nắm quyền kiểm soát hòn đảo đồng nghĩa với tác động lớn tới tuyến vận chuyển năng lượng đường biển quan trọng của thế giới.
Tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu và ý nghĩa chiến lược
Cuộc không kích đảo Kharg đã bắt đầu ảnh hưởng tới giá dầu toàn cầu. Kể từ khi chính quyền Donald Trump phát động chiến dịch “Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi” (Operation Epic Fury) vào tháng trước, giá dầu đã liên tục tăng mạnh.
Mặc dù Mỹ tạm thời nới lỏng một phần các biện pháp trừng phạt dầu mỏ đối với Russia và áp dụng các biện pháp khác để ổn định thị trường, giá xăng và nhiên liệu hàng không vẫn đang tăng.
Trước khi lên chiếc Air Force One, ông Trump nói: “Sau khi xung đột kết thúc, các bạn sẽ thấy giá xăng và năng lượng giảm mạnh”.
Các nhà phân tích quân sự cho rằng việc chiếm giữ đảo Kharg sẽ giúp Mỹ gây áp lực lớn lên chính quyền Iran mà không cần triển khai lực lượng lớn đổ bộ vào đất liền, đồng thời nắm quyền kiểm soát tuyến vận chuyển năng lượng biển quan trọng nhất thế giới, mang lại lợi thế lâu dài về an ninh năng lượng và đòn bẩy đàm phán.
Các chuyên gia quân sự cũng chỉ ra rằng hệ thống phòng thủ trên đảo chủ yếu gồm tên lửa phòng không cũ và tên lửa chống hạm bờ biển, nên có thể khó chống đỡ trước các chiến dịch phối hợp của Mỹ và Israel.
Ngoài ra, một số phân tích cho rằng Mỹ có thể tận dụng tình trạng bất ổn tại khu vực người Kurd ở miền tây Iran để thu hút sự chú ý của quân đội Iran, khiến phòng thủ ở bờ biển phía nam trở nên yếu hơn, từ đó tăng khả năng thành công của chiến dịch chiếm đảo.
Nếu chiến dịch thành công, Mỹ sẽ có đòn bẩy chiến lược để gây sức ép từ xa đối với chính quyền Iran, đồng thời giữ thế chủ động trong các cuộc đàm phán tương lai và trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Xem thêm
Từ khóa Donald Trump Iran đảo Kharg
