Hôm thứ Ba (22/9), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ đã đạt được thỏa thuận an ninh mang tính lịch sử với Đan Mạch và Greenland, Mỹ sẽ thiết lập cơ chế thẩm tra đầu tư nghiêm ngặt, ngăn các công ty có liên quan đến Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) hoặc các quốc gia thù địch khác ngoài NATO đầu tư vào Greenland.

Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu trước các thành viên giới truyền thông tại Phòng họp báo James S. Brady, thứ Ba, ngày 5/5/2026. (Ảnh: Molly Riley/ Nhà Trắng)

Trong cuộc phỏng vấn với đài WABC, ông Rubio chỉ rõ thỏa thuận ba bên giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland trao cho Mỹ quyền hạn rõ ràng. Mỹ sẽ thẩm tra tất cả các công ty có ý định đầu tư vào Greenland, ngăn chặn toàn diện các doanh nghiệp có liên hệ với ĐCSTQ hoặc các thế lực thù địch.

Hôm thứ Ba, Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ bổ sung với ABC News rằng theo nội dung thỏa thuận, trong tương lai chỉ Mỹ và các đồng minh của Mỹ mới có thể thực hiện các khoản đầu tư trong những lĩnh vực nhạy cảm tại Greenland. Điều khoản mới này đã hoàn toàn thay đổi tình trạng trước đây, khi Greenland thiếu cơ chế thẩm tra đầu tư, tạo cơ hội cho các thế lực thù địch bên ngoài lợi dụng, đồng thời bảo đảm rằng nếu không có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của Washington, bất kỳ quốc gia nào đối địch với Mỹ cũng tuyệt đối không được đặt căn cứ, duy trì sự hiện diện quân sự hoặc tiến hành đầu tư nhạy cảm tại Greenland.

Ngoài các điều khoản mang tính loại trừ về kinh tế và đầu tư, thỏa thuận còn trao cho quân đội Mỹ quyền mở rộng sự hiện diện quân sự tại Greenland. Ông Rubio nhấn mạnh quân đội Mỹ nên có ít nhất hai căn cứ tại Greenland. Hiện ngoài Căn cứ Không gian Pituffik có thể được mở rộng, còn một căn cứ cũ khác có thể được tái sử dụng.

Theo AFP, quân đội Mỹ có kế hoạch xây dựng thêm nhiều căn cứ ở miền nam Greenland. Một hiệp định quốc phòng được ký năm 1951 và cập nhật vào năm 2004 đã cho phép Washington tăng cường triển khai quân đội và cơ sở quân sự trên đảo, với điều kiện thông báo trước cho Đan Mạch và Greenland.

Nhiệm vụ của quân đội Mỹ tại đây sẽ chuyển phần lớn sang phòng thủ tên lửa, bởi bất kỳ tên lửa nào được phóng nhằm vào lục địa Mỹ rất có khả năng sẽ bay qua vùng trời Bắc Cực.

Ông Trump mô tả đây là một thỏa thuận có “hiệu lực vĩnh viễn”. Hôm thứ Sáu tuần trước (18/9), ông tuyên bố trên Truth Social rằng: “Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã đạt được một thỏa thuận với Vương quốc Đan Mạch và Greenland, trao cho Hoa Kỳ quyền kiểm soát vĩnh viễn đối với an ninh của Greenland và tất cả các nhu cầu khác”.

Ông nói: “Kể từ nay, nếu không có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của chúng tôi, bất kỳ quốc gia nào đối địch với Mỹ cũng ‘TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC’ đặt căn cứ, duy trì sự hiện diện quân sự hoặc tiến hành đầu tư nhạy cảm tại Greenland”. Ông cho biết Washington sẽ lập tức bắt đầu mở rộng quy mô lớn sự hiện diện quân sự tại vùng lãnh thổ này.

Hôm thứ Ba, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận với ABC rằng ngay cả nếu Greenland tiến tới độc lập hoàn toàn trong tương lai, thỏa thuận an ninh này vẫn sẽ tiếp tục có hiệu lực đầy đủ.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và lãnh đạo Greenland Jens-Frederik Nielsen hoan nghênh thỏa thuận, cho rằng thỏa thuận này đã tăng cường hiệu quả an ninh chung của Bắc Cực, NATO và châu Âu, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền của Vương quốc Đan Mạch và lằn ranh đỏ về quyền tự quyết của Greenland. Ba bên đã chính thức ký thỏa thuận vào hôm thứ Ba tại New York, trong khuôn khổ kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.