Dự thảo luật đề xuất tăng mức phạt hành chính tối đa lên 3 tỷ đồng với tổ chức

Minh Long
•
Chủ Nhật, 25/10/2026

Mức phạt tiền tối đa được đề xuất nâng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức, cùng nhiều thay đổi về thời hiệu và biện pháp cưỡng chế.

Ngày 25/10/2026, các nội dung giải trình, chỉnh lý dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cho thấy cơ quan soạn thảo đang đề xuất nhiều thay đổi về thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền, biện pháp cưỡng chế và thủ tục xử lý vi phạm. Ngày 26/10, Quốc hội dự kiến nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự án luật.

Trước đó, Chính phủ đã trình dự án tại Tờ trình số 665/TTr-CP ngày 8/9/2026. Sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Chính phủ tiếp tục chỉnh lý và trình tại Tờ trình số 879/TTr-CP ngày 10/10/2026.

Đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt lên tối đa 3 năm

Theo dự thảo, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính tối đa được đề xuất tăng từ 2 năm lên 3 năm. Một số lĩnh vực có thể áp dụng thời hiệu 2 năm hoặc 3 năm, thay vì thời hạn ngắn hơn như quy định hiện hành.

Những lĩnh vực được đề cập gồm an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bảo vệ môi trường và khoáng sản. Đây là các lĩnh vực có thể phát sinh hành vi vi phạm phức tạp, cần nhiều thời gian để xác minh, phân tích, kiểm định hoặc giám định.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc kéo dài thời hiệu trong những trường hợp phù hợp sẽ tạo thêm thời gian để cơ quan có thẩm quyền phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao tính răn đe và phòng ngừa.

Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị phải phân hóa cụ thể những lĩnh vực được áp dụng thời hiệu dài hơn, tránh việc kéo dài thời gian xử lý một cách thiếu chọn lọc. Việc sửa đổi cũng cần bảo đảm yêu cầu phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời và hạn chế ảnh hưởng đến người dân, xã hội.

Cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và đơn vị liên quan để rà soát, đánh giá, đề xuất thời hiệu phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.

Mức phạt tiền tối đa có thể lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh mức phạt tối đa trong một số lĩnh vực, gồm bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và khám bệnh, chữa bệnh.

Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh nhằm phù hợp với sự thay đổi của mức lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người và tình hình phát triển kinh tế – xã hội. Mức phạt cần tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và đủ sức răn đe.

Dù vậy, có ý kiến cho rằng mức tăng lên 1,5 lần là khá cao. Nếu tiền phạt vượt quá khả năng tài chính của nhiều cá nhân hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc thi hành quyết định xử phạt có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Ý kiến này đề nghị đánh giá kỹ tác động trước khi quyết định mức tăng, đồng thời xem xét sử dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, phá dỡ công trình vi phạm hoặc nộp lại khoản lợi bất chính.

Cơ quan soạn thảo cho biết việc xử lý không chỉ dựa vào tiền phạt. Trong quá trình xây dựng các nghị định hướng dẫn xử phạt theo từng lĩnh vực, Chính phủ sẽ xem xét các hình thức bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn; đình chỉ hoạt động; tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm. Việc áp dụng cần phù hợp với tính chất, mức độ của từng hành vi và tình hình thực tế.

Bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt

Dự thảo đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế nhằm xử lý những trường hợp cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt hoặc biện pháp khắc phục hậu quả.

Theo phần giải trình, pháp luật hiện hành có 5 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. Trong đó, 4 biện pháp liên quan đến quyết định xử phạt bằng tiền, còn biện pháp cuối cùng áp dụng đối với việc thi hành biện pháp khắc phục hậu quả.

Cơ quan soạn thảo cho rằng vẫn còn những trường hợp chưa có cơ chế cưỡng chế cụ thể, nhất là khi người vi phạm không chấp hành quyết định tước giấy phép, đình chỉ hoạt động hoặc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Các biện pháp mới được đề xuất gồm:

Tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân hoặc người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt, trong những trường hợp đáp ứng điều kiện áp dụng.
Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc một phần cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc trường hợp áp dụng.
Tạm dừng đăng kiểm, đăng ký xe hoặc cấp giấy phép lái xe theo những điều kiện được dự thảo xác định.
Yêu cầu ngừng cung cấp Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp kỹ thuật để chặn truy cập đối với trường hợp không chấp hành quyết định xử phạt liên quan đến hoạt động trên môi trường điện tử.

Theo giải trình của cơ quan soạn thảo, biện pháp niêm phong cơ sở và ngừng cung cấp điện, nước nhằm tạo cơ chế thực hiện quyết định đình chỉ hoạt động hoặc buộc khắc phục hậu quả, chẳng hạn khôi phục tình trạng ban đầu, phá dỡ công trình xây dựng không có giấy phép hoặc không đúng giấy phép, xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường hay lây lan dịch bệnh.

Đối với lĩnh vực giao thông, việc tạm dừng một số thủ tục liên quan đến đăng kiểm, đăng ký xe và giấy phép lái xe được đề xuất nhằm gắn nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt với quyền sử dụng phương tiện, trong phạm vi các điều kiện áp dụng được quy định.

Đề xuất biện pháp cưỡng chế đối với vi phạm trên môi trường số

Cơ quan soạn thảo cho rằng các biện pháp xử lý truyền thống có thể khó thực hiện đối với một số tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ qua Internet nhưng không có trụ sở, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Trong những trường hợp như vậy, việc tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động gắn với sự hiện diện vật lý có thể không đạt hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, dự thảo đề xuất bổ sung cơ chế cưỡng chế trên môi trường số, gồm ngừng cung cấp Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập kỹ thuật trong những trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh.

Cơ quan soạn thảo cho biết đã xem xét các biện pháp này trong quá trình xây dựng dự án luật, đồng thời cho rằng cần có cơ sở pháp lý thống nhất để xử lý vi phạm trên không gian mạng, trong đó có hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới.

Phần giải trình cũng viện dẫn một số văn bản đã có quy định liên quan. Biện pháp ngừng cung cấp điện, nước được đề cập tại khoản 2 Điều 33 Luật Thủ đô năm 2024 và khoản 2 Điều 32 Thông tư số 05/2024/TT-BXD ngày 31/7/2024. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được quy định tại khoản 6 Điều 36 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019, sửa đổi, bổ sung năm 2023. Biện pháp ngừng cung cấp Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số được đề cập tại điểm b khoản 1 Điều 39 Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15.

Tuy nhiên, việc đưa các biện pháp này vào luật xử lý vi phạm hành chính vẫn cần được xem xét cùng các điều kiện, trình tự, thủ tục và giới hạn áp dụng cụ thể.

Ý kiến lo ngại về quyền con người và quyền công dân

Việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, có ý kiến đề nghị dự thảo phải quy định rõ điều kiện áp dụng, trình tự, thủ tục và thời hạn thực hiện, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động của từng biện pháp.

Cơ quan soạn thảo cho biết đã rà soát và đánh giá tác động, đồng thời dự thảo đặt ra các nguyên tắc, điều kiện áp dụng nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tránh ảnh hưởng đến những cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm.

Đối với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan soạn thảo nêu thực tế có trường hợp cá nhân vi phạm hoặc người đại diện, người đứng đầu tổ chức xuất cảnh để trì hoãn nghĩa vụ thi hành quyết định xử phạt. Các biện pháp cưỡng chế khác được đề xuất nhằm xử lý tình trạng tiếp tục hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong khi chưa chấp hành quyết định xử phạt.

Dù vậy, hiệu quả của các biện pháp này còn phụ thuộc vào quy định cụ thể trong dự thảo và cách áp dụng trên thực tế. Đây cũng là nội dung cần được cân nhắc kỹ trong quá trình thảo luận, hoàn thiện luật.

Làm rõ thủ tục xử phạt không lập biên bản

Một nội dung khác được đưa ra trong dự thảo là xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản đối với một số trường hợp phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Có ý kiến lo ngại việc mở rộng phạm vi không lập biên bản có thể ảnh hưởng quyền giải trình và quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Biên bản vi phạm hành chính không chỉ ghi nhận hành vi mà còn có thể thể hiện ý kiến của người vi phạm, việc giải thích quyền và nghĩa vụ, cùng những tình tiết liên quan đến vụ việc.

Cơ quan soạn thảo giải trình rằng những hành vi được phát hiện qua thiết bị kỹ thuật, chẳng hạn cân kiểm tra tải trọng, thiết bị đo nồng độ cồn hoặc camera giám sát giao thông, có thể đã có dữ liệu làm căn cứ xử lý.

Theo dự thảo, kết quả thu thập bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật phải được ghi nhận bằng văn bản, với những thông tin cơ bản như cơ quan và người sử dụng thiết bị, thông tin về cá nhân hoặc tổ chức vi phạm nếu xác định được, hình ảnh hoặc âm thanh, chỉ số đo, thời gian, địa điểm và hành vi vi phạm.

Sau khi có dữ liệu, người có thẩm quyền cần xác định thông tin về cá nhân, tổ chức vi phạm và thực hiện các thủ tục tiếp theo theo quy định. Trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định hoặc vụ việc thuộc trường hợp giải trình, dự thảo vẫn yêu cầu thực hiện các thủ tục liên quan đến xác minh tình tiết, thu thập phương tiện điện tử và dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện hoặc giải trình.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc rút gọn thủ tục lập biên bản trong những trường hợp đáp ứng điều kiện có thể giảm thời gian xử lý, hạn chế chi phí và phù hợp với quá trình số hóa hoạt động quản lý. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng và cơ chế bảo đảm quyền giải trình vẫn là những vấn đề cần được xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đang được tiếp tục xem xét. Các đề xuất về thời hiệu, mức phạt tiền, biện pháp cưỡng chế và thủ tục xử phạt chỉ trở thành quy định chính thức khi được thông qua và có hiệu lực theo trình tự pháp luật.