Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được khánh thành với hệ thống anten đường kính 9,3 m và các hạng mục nghiên cứu, khai thác dữ liệu vệ tinh, nhờ vốn vay ODA Nhật Bản hơn 7.000 tỷ đồng.

Toàn cảnh công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: VNSC)

Ngày 13/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, đồng thời khai mạc Diễn đàn Vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới.

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được xây dựng trên diện tích 9 ha, với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng từ vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Công trình có quy mô và trình độ công nghệ thuộc nhóm tiên tiến trong khu vực Đông Nam Á.

Trung tâm gồm các hạng mục chính như Trung tâm điều hành, Trung tâm khai thác và ứng dụng dữ liệu vệ tinh, Trung tâm nghiên cứu và phát triển vệ tinh, hệ thống mặt đất với anten đường kính 9,3 m, Bảo tàng vũ trụ, Trung tâm đa phương tiện, Nhà khách quốc tế, Đài Thiên văn Nha Trang và hạ tầng hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ.

Ông Phạm Anh Tuấn, Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, cho biết ý tưởng xây dựng hình thành từ năm 2007 sau chuyến thăm Trung tâm Vũ trụ Tsukuba tại Nhật Bản. Đến năm 2009, chủ trương đầu tư được đồng ý, và năm 2011 ký quyết định thành lập.

Dự án có hai mục tiêu chính: xây dựng hạ tầng để tiếp nhận chuyển giao công nghệ, tiến tới làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái Đất; nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và giám sát môi trường thông qua dữ liệu viễn thám, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và an ninh quốc gia.

Ba cấu phần chính bao gồm cơ sở hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, chế tạo và phóng vệ tinh LOTUSat-1 sử dụng cảm biến radar, cùng tiếp nhận chuyển giao công nghệ qua đào tạo nhân lực. Dự án đã đào tạo 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ tại Nhật Bản, thiết kế và chế tạo vệ tinh thử nghiệm MicroDragon nặng 50 kg (phóng thành công ngày 18/1/2019 bằng tên lửa Epsilon-4), và hoàn thành chế tạo vệ tinh LOTUSat-1.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá công trình là kết quả tích lũy của chặng đường phát triển công nghệ vệ tinh Việt Nam, đánh dấu bước chuyển từ xây dựng nền tảng sang vận hành, khai thác và làm chủ công nghệ vũ trụ. Công trình mang tính biểu tượng cho quan hệ hợp tác hữu nghị Việt Nam – Nhật Bản.

Thủ tướng nhấn mạnh khoa học không gian vũ trụ là hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và bảo đảm an ninh quốc phòng. Sở hữu công nghệ vệ tinh giúp duy trì vận hành mạng lưới viễn thông, hệ thống định vị toàn cầu, cung cấp dữ liệu giám sát tài nguyên, dự báo thiên tai, hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu. Khoa học vũ trụ còn thúc đẩy đột phá trong vật liệu mới và y học thực nghiệm, góp phần phát triển bền vững và hợp tác quốc tế.

Ông Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, đánh giá đây là khoảnh khắc lịch sử, khởi đầu kỷ nguyên hợp tác mới, với các thành tựu như vệ tinh PicoDragon, MicroDragon, LOTUSat-1 và xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Thủ tướng cho biết Việt Nam phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ công ước Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, vì phát triển bền vững và lợi ích quốc gia. Việt Nam dự kiến đến năm 2030 đạt trình độ trung bình khá trong Đông Nam Á về khoa học công nghệ vũ trụ, sau năm 2030 xây dựng năng lực tự chủ.

Minh Long