Ông Trump: “Không có ý định gia hạn” hiệp định thương mại với Canada và Mexico

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang cân nhắc việc không gia hạn hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ, cho rằng Mỹ sẽ có lợi hơn nếu không phụ thuộc vào hàng hóa sản xuất từ Canada và Mexico.

Ông Trump đã đưa ra những nhận định trên tại Phòng Bầu dục vào ngày 10/6, khi các phóng viên hỏi ông tự tin đến mức nào về việc Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada (USMCA / tại Canada gọi là CUSMA) sẽ được gia hạn, và ông kỳ vọng những cam kết bổ sung nào từ phía Canada.

“Tôi không có ý định gia hạn hiệp định này”, ông Trump nói, trước khi chỉ trích hiệp định tiền thân là NAFTA là “hiệp định thương mại tồi tệ nhất mà tôi từng thấy”.

Tổng thống Hoa Kỳ đã thay thế NAFTA bằng CUSMA trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, nhưng trong những năm sau đó, ông không còn mặn mà với hiệp định đã được ký kết này, đồng thời cáo buộc Canada và Mexico đang lợi dụng nước Mỹ.

Ông Trump cho biết điều duy nhất ông thích ở CUSMA là điều khoản cho phép rà soát sau sáu năm, trong khi NAFTA không có ngày gia hạn hoặc hết hạn cố định.

Một kỳ rà soát CUSMA dự kiến diễn ra vào ngày 1/7, thời điểm ba quốc gia sẽ phải quyết định có kéo dài hiệp định hay không. Nếu không đạt được đồng thuận, các kỳ rà soát sẽ phải diễn ra hằng năm. Bất kỳ quốc gia nào cũng có thể quyết định rút khỏi hiệp định.

“Tôi không biết liệu mình có gia hạn hay không, bởi vì thành thật mà nói, nước Mỹ sẽ làm tốt hơn nhiều”, Tổng thống Trump nói. “Chúng tôi không cần bất cứ thứ gì Canada có, chúng tôi không cần bất cứ thứ gì Mexico có, nhưng họ cần mọi thứ chúng tôi có, và họ phải đối xử với chúng tôi tốt hơn”.

Tổng thống Mỹ bày tỏ sự thất vọng về tình trạng thâm hụt thương mại với Canada và Mexico, đồng thời lặp lại những tuyên bố trước đây của ông rằng nước Mỹ không cần ô tô, gỗ hay năng lượng do các nước láng giềng sản xuất.

“Chúng tôi đang đàm phán với họ, để xem liệu chúng tôi có thể đạt được điều gì đó hay không”, ông Trump nói mà không giải thích thêm, dường như đề cập đến Canada và Mexico.

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), Canada đạt mức thặng dư 46,4 tỷ USD trong thương mại hàng hóa với Mỹ vào năm 2025, và Mexico đạt mức thặng dư 196,9 tỷ USD.

USTR lưu ý rằng các nền kinh tế Bắc Mỹ có mức độ liên kết sâu rộng trong chuỗi cung ứng thuộc các lĩnh vực như ô tô và năng lượng.

Sự liên kết này đã bị lung lay khi ông Trump áp thuế toàn diện lên các lĩnh vực chiến lược như ô tô và kim loại vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình.

Mexico và Mỹ đã tham gia vào các cuộc đàm phán chính thức trước thềm kỳ rà soát CUSMA, với vòng đàm phán đầu tiên diễn ra vào cuối tháng 5. Hai vòng đàm phán khác dự kiến diễn ra vào tháng 6 và tháng 7.

Các cuộc đàm phán chính thức tương tự với Canada vẫn chưa diễn ra và cũng chưa được thông báo.

Bộ trưởng Thương mại Canada phụ trách các vấn đề với Hoa Kỳ, ông Dominic LeBlanc, đã gửi một bức thư tới Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer và người đồng cấp Mexico vào tuần trước, thông báo rằng Canada mong muốn gia hạn CUSMA thêm 16 năm. Ông LeBlanc đã nhận được thư trả lời từ phía Mexico và Mỹ nhưng không muốn tiết lộ nội dung.

Sau khi gửi thư, ông LeBlanc đã đến Washington vào ngày 2/6 để gặp ông Greer. Sau cuộc gặp, ông cho rằng việc chưa có các cuộc đàm phán chính thức không phải vấn đề lớn, đồng thời cho biết các bên đang nỗ lực tháo gỡ các vấn đề thương mại khác nhau.

Một ngày sau chuyến đi của ông LeBlanc, Ottawa thông báo sẽ chỉ đạo cơ quan quản lý phát thanh truyền hình của Canada (CRTC) xem xét lại quyết định tăng gấp ba lần mức thuế áp dụng đối với các nền tảng phát trực tuyến, điều này sẽ ảnh hưởng đến các tập đoàn khổng lồ của Mỹ như Netflix và Amazon. Đại sứ Mỹ tại Canada trước đó đã chỉ trích quyết định của CRTC và kêu gọi Canada hủy bỏ đạo luật nền tảng của quyết định này là Đạo luật Phát trực tuyến trên nền tảng số (Online Streaming Act).

Ông Greer đã nêu ra một vấn đề thương mại khác vào ngày 9/6, khi ông cho rằng các biện pháp thuế quan trả đũa do Canada áp đặt đang gây khó khăn cho các cuộc đàm phán. Canada đã bãi bỏ hầu hết các biện pháp thuế quan đối ứng với Mỹ vào tháng 9 năm ngoái để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán thương mại, nhưng vẫn giữ nguyên thuế trả đũa đối với các lĩnh vực cụ thể như thép, nhôm và ô tô.

Thủ tướng Canada Mark Carney tuần trước cho biết chính phủ của ông đang tập trung vào việc đạt được một thỏa thuận về vấn đề này. “Chúng tôi đang cố gắng tìm kiếm một mối quan hệ đối tác mới với Mỹ trong các lĩnh vực chiến lược”, ông nói.

Ông Carney cho biết Mỹ có khoảng 30 vấn đề thương mại mang tính “kỹ thuật” cần giải quyết với Canada và khoảng 60 vấn đề tương tự với Mexico.

Xem thêm

Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt mới, nhắm vào thủ lĩnh các băng đảng ma túy Mexico

Chính phủ Mỹ đã cáo buộc các băng đảng này đã phạm các tội ác bạo lực như giết người, bắt cóc và đe dọa, với các nạn nhân.