Chuyện vua Tissa phổ truyền đạo Phật ở Sri Lanka

Sri Lanka nằm ở phía nam Ấn Độ, là một quốc đảo với 70% dân số có niềm tin tín ngưỡng vào Phật giáo, cũng là một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất ngày nay.

Triều đại đầu tiên

Theo sử thi Mahavamsa, vào thế kỷ 6 TCN, Hoàng tử Vijaya của Vương quốc Lala (thuộc Ấn Độ ngày nay) có tính cách ngang ngược nên bị vua cha bắt đi đày xuống phía nam trên thuyền.

Khoảng năm 543 TCN, Vijaya cùng 700 thuộc hạ đổ bộ đến vùng đất thuộc phía tây Sri Lanka, nơi cư trú của người Yakkha (còn có tên là Naga).

Tại đây, Vijaya kết hôn với nữ thủ lĩnh của một bộ tộc, nhờ đó mà có sức mạnh đưa quân nhanh chóng chinh phục người Yakkha.

Cũng năm 543 TCN, Vijaya lên ngôi Vua. Vì vùng đất này có màu đỏ nên ông đặt tên Kinh đô là Tambapann nghĩa là đất màu đồng đỏ.

Lúc này các bộ tộc Yakkha bị đánh bại, đa số người Yakkha sống dạt ra ở miền núi. 700 người từ Lala đến được xem là dòng dõi sư tử (Sinhabahu).

700 người này sinh sôi đông lên và được gọi là người Sinhala. Ngày nay người Sinhala đông nhất, chiếm 74% dân số Sri Lanka.

Đến năm 377 TCN, Kinh đô được chuyển đến Anuradhapura.

Cuộc gặp gỡ trên núi

Dòng dõi Vijaya thay nhau lên ngôi Vua, đến đời thứ 9 thì có Devanampiya Tissa. Từ nhỏ Tissa được học binh pháp, nghi lễ triều đình, và cách cai trị. Ông nổi tiếng là người thông minh lại nhân hậu.

Ông có mối quan hệ tốt đẹp với Ashoka (A Dục Vương) của đế quốc Maurya (thuộc Ấn Độ ngày nay). Hai người dù chưa có dịp gặp mặt nhưng thường thư từ cho nhau từ sứ giả.

Ashoka là người tu luyện, dùng đạo Phật giáo hóa dân chúng khiến Maurya ngày càng phồn thịnh và trở thành đế quốc hùng mạnh. A Dục Vương nhắn nhủ Tissa nên tu luyện.

Sau khi vua cha mất, năm 247 TCN, Tissa lên ngôi.

Cũng theo sử thi Mahavamsa, Ashoka cử con là Mahinda đến gặp Tissa. Mahinda đến nơi đúng lúc Tissa cùng đoàn tùy tùng đi săn ở núi Missaka (nay là núi Mihintale). Khi vua Tissa đuổi theo một con nai thì gặp đoàn người của Mahinda.

Đây là cuộc gặp gỡ nổi tiếng trong lịch sử văn hóa Sri Lanka. Mahinda đã chia sẻ về Kinh Phật với vua Tissa. Nhận thấy đạo Phật có sức mạnh to lớn, có thể mang lại lợi ích lâu dài cho dân chúng, vua Tissa liền phát tâm tu luyện.

Từ đó Vua Tissa từ bỏ săn bắn cùng thú vui của đế vương, hàng ngày học và thực hành đạo Phật, dùng đó làm kim chỉ nam để trị quốc.

Phổ truyền đạo Phật

Vua Tissa bảo hộ và phát triển Phật giáo. Ông dâng khu vườn hoàng gia Mahamegha để làm thành Đại Tự viện – trung tâm Phật giáo lớn của đất nước.

Vua Tissa cũng chọn núi Missaka nơi ông gặp Mahinda để xây dựng công trình gồm nơi ở cho các ni tăng, hang thiền, hồ sen, v.v…. Đây là công trình quy mô lớn. Sau này núi Missaka được đổi tên thành núi Mihintale và công trình này cũng được đặt theo tên núi.

Công trình xây dựng xong trở thành cái nôi của Phật giáo.

Vua Tissa cũng cấm săn bắt và ra luật bảo vệ muông thú ở núi Missaka, khiến nơi đây được xem là nơi bảo tồn thiên nhiên sớm nhất lịch sử.

Ông cũng cho xây dựng Bảo tháp Thuparamaya đặt thờ xá lợi Phật.

Con gái của Ashoka là Sanghamitta mang theo cây bồ đề đến Anuradhapura, cập cảng ở phía bắc của đảo. Vua Tissa đích thân ra đón đưa về Kinh đô Anuradhapura và trồng trong vườn Mahamegha, đặt tên là cây Jaya Sri Maha Bodhi (cây Bồ Đề Đại Thánh Thắng). Cây Bồ Đề này gắn liền với lịch sử văn hóa Sri Lanka đến tận ngày nay. Nó đã 2.300 năm tuổi và vẫn xanh tươi tại vườn Mahameghavana ở Anuradhapura, Sri Lanka. Cây được xem là có niên đại lâu nhất thế giới, và là báu vật vô giá. Hàng năm rất nhiều du khách cùng Phật tử khắp thế giới đến chiêm bái cây này.

Vua Tissa cho xây dựng nhiều tu viện, giúp đạo Phật được phổ truyền. Từ đó Phật giáo tại Kinh đô Anuradhapura ngày càng lớn mạnh và trở thành một trong những trung tâm Phật giáo.

Ngày nay người Sinhala chiếm 74% dân số Sri Lanka và hầu hết đều tín ngưỡng Phật giáo. Dân chúng tôn kính vua Devanampiya Tissa và xem ông là người mở đầu một kỷ nguyên mới của dân tộc.

Trần Hưng

Xem thêm: