Theo Reuters, chính quyền Trung Quốc đang trì hoãn việc tiếp nhận những người nhập cư trái phép bị chính quyền Donald Trump trục xuất. Nếu Bắc Kinh không thay đổi lập trường, Washington đã sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thị thực — thông tin này cũng đã được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xác nhận.

Ngày 3/6/2025, dưới sự điều phối của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) tại Dallas, 122 người nhập cư trái phép đã được đưa trở lại Trung Quốc bằng chuyến bay thuê riêng của ICE. (Nguồn: ICE)

Theo Reuters, một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump tiết lộ rằng tại cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Trump và lãnh đạo Trung Quốc vào giữa tháng này, phía Mỹ sẽ nêu vấn đề hồi hương người nhập cư trái phép.

Ông Trump đã coi vấn đề nhập cư trái phép là ưu tiên an ninh quốc gia, nhiều lần cảnh báo sẽ áp thuế và trừng phạt thị thực đối với các quốc gia từ chối tiếp nhận công dân bị trục xuất.

Trong nhiều năm, phía Trung Quốc bị cho là đã từ chối tiếp nhận các công dân nước này cư trú hoặc nhập cảnh trái phép tại Mỹ khi bị trục xuất.

Khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, chính quyền Bắc Kinh từng tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận các trường hợp đã được xác minh, nhưng đồng thời nói rằng “cần thêm thời gian”.

Hợp tác giảm sút trong thời gian gần đây

Quan chức Mỹ cho biết, sau khi tiếp nhận khoảng 3.000 công dân bị trục xuất từ Mỹ vào đầu năm 2025 thông qua các chuyến bay thuê và thương mại, trong nửa năm gần đây Trung Quốc đã giảm mức độ hợp tác.

Theo quan chức này, việc “từ chối hợp tác toàn diện để tiếp nhận công dân của mình” là vi phạm nghĩa vụ quốc tế và trách nhiệm đối với người dân.

Ông cũng cảnh báo rằng nếu Trung Quốc không tăng cường hợp tác, Mỹ có thể:

  • Tăng mức tiền bảo chứng khi xin thị thực đối với công dân Trung Quốc;
  • Từ chối nhiều hồ sơ thị thực hơn;
  • Siết chặt kiểm soát tại biên giới, ngăn nhiều công dân Trung Quốc nhập cảnh.

“Việc chính quyền Trung Quốc không hành động sẽ ảnh hưởng đến quyền đi lại trong tương lai của những công dân Trung Quốc tuân thủ pháp luật,” ông nói.

Một quan chức của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng đã xác nhận thông tin này với The Epoch Times bản tiếng Anh.

Trước đó, Bắc Kinh từng tuyên bố phản đối nhập cư trái phép và cho rằng đây là “vấn đề quốc tế cần sự hợp tác của nhiều quốc gia”.

Bao nhiêu người Trung Quốc đối mặt nguy cơ bị trục xuất?

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã nhấn mạnh việc siết chặt an ninh biên giới, bao gồm chiến dịch trục xuất quy mô lớn.

Trong thời kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden, chính sách nhập cư nới lỏng đã khiến số lượng công dân Trung Quốc nhập cảnh trái phép qua biên giới phía Nam tăng mạnh.

Quan chức Mỹ cho biết hiện có hơn 100.000 công dân Trung Quốc cư trú bất hợp pháp tại Mỹ; trong đó hơn 30.000 người đã nhận lệnh trục xuất cuối cùng, hơn 1.500 người đang bị giam giữ chờ hồi hương — phần lớn trong số này từng phạm các tội danh khác.

Tuy nhiên, số liệu về người Trung Quốc không có giấy tờ hợp pháp tại Mỹ vẫn còn chênh lệch. Viện Nghiên cứu Chính sách Di cư ước tính đến giữa năm 2022 có khoảng 239.000 người Trung Quốc chưa có quy chế cư trú hợp pháp tại Mỹ.

Quan chức này cũng cho biết, ngoài Trung Quốc, các quốc gia khác có số lượng lớn người nhập cư trái phép tại Mỹ — bao gồm Ấn Độ — đều đang hợp tác đầy đủ với Washington.

Cơ sở pháp lý cho trừng phạt

Mỹ mong muốn phía Trung Quốc cấp giấy tờ đi lại cho những người bị trục xuất và cho phép các chuyến bay của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ hạ cánh tại Trung Quốc để đưa công dân hồi hương (chi phí do Mỹ chi trả).

Theo Điều 243(d) của Đạo luật Di trú và Quốc tịch Hoa Kỳ, Mỹ có thể áp đặt trừng phạt thị thực đối với các quốc gia không hợp tác trong việc tiếp nhận công dân bị trục xuất.

Từ thời chính quyền Barack Obama, Washington đã cho rằng Bắc Kinh trì hoãn cấp giấy tờ mới cho công dân bị trục xuất vì không muốn tiếp nhận họ, hoặc xem đây là một “quân bài mặc cả” trong đàm phán.

Các quan chức thực thi pháp luật Mỹ cũng tiết lộ với Reuters rằng phía Trung Quốc thường tìm cách gắn việc tiếp nhận người nhập cư trái phép bị trục xuất với yêu cầu dẫn độ các nghi phạm kinh tế hoặc chính trị đang ở Mỹ.